[Ga: een map omhoog, voorpagina]

RSS Feed

Tag Archives: vietnam

Bản “toán kệ” của thày Ngô Bảo Châu lọt vào trong 10 phát hiện khoa học sáng giá nhất thế giới 2009, khẳng định của tạp chí “Time”!

Nuocdenchan rất đỗi vui mừng khi có bản tiếng Việt sau đây xuất hiện trên báo chí trong nước. Thật cảm ơn nhà báo Vũ Bích Ngọc đã kịp trình làng sự kiện rất quan trọng này của tinh thần Việtnam. Xin phép được treo bài báo lên ở đây cho bà con ta chiêm ngưỡng.

Tưởng cũng không phải nhắc lại rằng thày NBC chính là Hòa Thượng Thích Hoctoan quen thuộc của chúng ta. Hãy tiếp tục chia sẻ niềm vui tới Hòa Thượng ở đây! . Hãy thổi bùng tin vui này tới khắp mọi nơi cho tinh thần Việtnam được chắp cánh thêm lên.

¨¨¨¨

“Bổ đề Cơ bản” đã tìm được lời giải.

Vũ Bích Ngọc, vovnews.vn. 12:45 AM, 11/12/2009

¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨

(VOV) – Chứng minh “Bổ đề cơ bản” của Giáo sư toán học Việt Nam Ngô Bảo Châu được bình chọn là 1 trong 10 sự kiện nổi bật của Khoa học Thế giới 2009.

Chứng minh “Bổ đề Cơ bản” vừa được Tạp chí Time của Mỹ bình chọn là 1 trong 10 phát kiến khoa học hàng đầu thế giới năm 2009.

Vinh quang của người tìm ra lời giải “Bổ đề Cơ bản” hóc búa đã làm đau đầu cộng đồng toán học thế giới trong suốt 30 năm qua thuộc về một nhà toán học Việt Nam: Giáo sư Ngô Bảo Châu.

10 phát kiến khoa học thế giới do Time bình chọn

1.Ardi – thuỷ tổ của loài người
2.Giải mã gene di truyền ở người
3.Liệu pháp gene chữa bệnh mù màu
4.Người máy làm khoa học
5.Nuôi cá ngừ trên cạn
6.Phát hiện nước trên mặt trăng
7.Bổ đề cơ bản đã được giải
8.Hệ thống ngoại tuyến nguyên tử
9.Máy gia tốc hạt lớn
10.Khám phá hành tinh mới (hoặc Brown Dwarf)

Trong toán học, “Bổ đề cơ bản” có một ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây là phần cốt lõi của công trình toán học nổi tiếng với tên gọi “Chương trình Langlands”, được coi là nền tảng để có được một cái nhìn thống nhất cho nhiều ngành của toán học hiện đại.

Hơn 1 năm trước, Ngô Bảo Châu là người đưa ra được một chứng minh tài tình cho “Bổ đề cơ bản” này trong trường hợp tổng quát. Chứng minh này cũng đã được giới toán học thế giới kiểm chứng trong hơn 1 năm qua với kết luận là hoàn toàn chính xác và đã được chứng minh. Việc tìm ra lời giải “bài toán hóc búa”, Ngô Bảo Châu đã giúp giới toán học thế giới thở phào nhẹ nhõm bởi trước đó những nhà toán học nổi tiếng thế giới mới chỉ giải được những “bài toán” nhỏ của Bổ đề cơ bản.

Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội. Tên tuổi của Ngô Bảo Châu được nhiều người biết đến với thành tích hai lần đạt Huy chương vàng Olympic Toán quốc tế năm 1988 và 1989.


Báo cáo thành tích với nguyên Thủtướng Đỗ Mười sau giải Nhất Toán quốc tế

Sau khi tốt nghiệp PTTH, anh được chọn sang học tại Đại học Tổng hợp Paris 6. Một năm sau đó, anh đã thi đậu vào trường “Ecole Normale Superiere”, trường đại học nổi tiếng nhất của Pháp. Ngô Bảo Châu bảo vệ luận án Tiến sĩ năm 1997, luận án Tiến sĩ Khoa học năm 2003. Năm 2004, ở tuổi 32 anh đã được nhận làm Giáo sư tại đại học Tổng hợp Paris 11.

Năm 2004, cùng với Gerard Laumon – một giáo sư trẻ, tài năng của Đại học Tổng hợp Paris 11, Ngô Bảo Châu đã tìm ra chứng minh Bổ đề cơ bản đối với các nhóm unita. Với công trình này, anh cùng với Laumon được tặng Giải thưởng danh giá của Viện toán học Clay 2004.


Ngô Bảo Châu và bố, GS,TSKH Ngô Huy Cẩn tại Paris

Việc chứng minh được “Bổ đề cơ bản” thực sự là một thành tựu kiệt xuất, một vinh dự lớn lao của khoa học Việt Nam. Với lời giải này, Ngô Bảo Châu là người Việt Nam đầu tiên được mời làm Báo cáo viên toàn thể tại Đại hội Toán học Thế giới năm 2010 sẽ diễn ra tại Hyderabad, Ấn Độ (4 năm/lần) cho những người dưới 40 tuổi. Và tại đây, Ngô Bảo Châu sẽ được nhận Giải thưởng Fields- giải thưởng cao nhất về toán học (tương đương với giải Nobel trong một số ngành khác).

Ngô Bảo Châu là nhà toán học Việt Nam hiện đang làm việc tại đại học Tổng hợp Nam Paris Viện nghiên cứu cao cấp (IAS) Princeton, đồng thời là giáo sư của Viện Toán học, Viện khoa học và công nghệ Việt Nam.

Tuy làm việc ở nước ngoài nhưng Ngô Bảo Châu vẫn tích cực đóng góp cho việc đào tạo ngành Toán ở Việt Nam. Khi có dịp về nước, anh tham gia đọc chuyên đề cho sinh viên nhiều trường đại học ở Việt Nam như: Khoa học Tự nhiên-Đại học quốc gia Hà Nội, Đại học sư phạm Hà Nội, Đại học sư phạm Hải Phòng…

Năm 1979 nhà toán học Mỹ gốc Canada Robert Langlands phát biểu một loạt giả thuyết, mà nếu chứng minh được chúng thì chúng ta gần như có được một cái nhìn thống nhất cho nhiều ngành của toán học hiện đại: số học, đại số và giải tích. Công trình của Langlands nổi tiếng với tên gọi “Chương trình Langlands”. Suốt 30 năm qua, Chương trình Langlands thu hút sự quan tâm của những nhà toán học nổi tiếng nhất thế giới. Tuy nhiên, để hoàn tất công việc này, vẫn còn một chướng ngại cực kỳ to lớn, mà trước đây người ta chưa hình dung được hết khó khăn: đó là phải chứng minh “Bổ đề cơ bản”.

¨¨¨¨
Read more: http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944416_1944435,00.html#ixzz0ZJMrcLRQ

The Top 10 Everything of 2009

* Top 10 Scientific Discoveries

7. The Fundamental Lemma, Solved
By EBEN HARRELL Tuesday, Dec. 08, 2009

In 1979 the Canadian-American mathematician Robert Langlands developed an ambitious and revolutionary theory that connected two branches of mathematics called number theory and group theory. In a dazzling set of conjectures and insights, the theory captured deep symmetries associated with equations that involve whole numbers, laying out what is now known as the Langlands program. Langlands knew that the task of proving the assumptions that underlie his theory would be the work of generations. But he was convinced that one stepping stone that needed confirmation — dubbed the “fundamental lemma” — would be reasonably straightforward. He, his collaborators and his students were able to prove special cases of this fundamental theorem. But proving the general case proved more difficult than Langlands anticipated — so difficult, in fact, that it took 30 years to finally achieve. Over the past few years, Ngo Bao Chau, a Vietnamese mathematician working at Université Paris-Sud and the Institute for Advanced Study (IAS) in Princeton, formulated an ingenious proof of the fundamental lemma. When it was checked this year and confirmed to be correct, mathematicians around the globe breathed a sigh of relief. Mathematicians’ work in this area in the last three decades was predicated on the principle that the fundamental lemma was indeed accurate and would one day be proved. “It’s as if people were working on the far side of the river waiting for someone to throw this bridge across,” says Peter Sarnak, a number theorist at IAS. “And now all of sudden everyone’s work on the other side of the river has been proven.”

Read more: http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944416_1944435,00.html#ixzz0ZJMMlVbR

Khôn vặt, khôn lớn

Bởi vì có khi người ta nghĩ rằng nhiều cái khôn vặt cộng lại thành cái khôn lớn mà người ta không nghĩ cho kỹ rằng phải bỏ cái khôn vặt thì mới có chỗ cho cái khôn lớn.

* Uyen * Tháng Mười Một 10, 2009

¨¨¨¨
Ở đây ta hãy nghĩ chút ít về mặt xã hội của cái khôn… Ta không bàn đến trí khôn về học thuật hay nghệ thuật trong bài này.

Cái khôn trong một cộng đồng không vận động hay phát triển độc lập với các giá trị của cộng đồng. Nó không hẳn đã giống với một trò chơi hái lượm, nhặt cái này bỏ cái kia.

¨¨¨¨

Trong rất nhiều trường hợp cái khôn chỉ là sự rèn luyện, có thể là vô thức, của một hệ thống phản xạ có lợi cho sự sinh tồn.

Chuyện kể trước đây có lần ai đó đến thăm một triết gia có tiếng ở đất ta, Cụ Trần. Khách với chủ đang bàn cãi say mê về triết học, thoạt Cụ Trần lẳng lặng mặc quần áo, khẽ lách qua cửa đi đâu mất. Khách ngồi hồi lâu sốt ruột quá bèn ra đường tìm, thấy ngay Cụ đang hăng hái đẩy cái xe cút kít của cô mậu dịch viên đổi bánh mỳ. Liền đó Cụ được ưu tiên đổi bánh mỳ trước, đã thành lệ.

Như thế ta thấy ngay cái “khôn nhỏ” ở đây là một cái “khôn lớn” của cái xã hội thời đó, bởi nếu không Cụ Trần mất cả buổi chiều xếp hàng, mà chưa chắc đã có bánh mỳ để nhai, đêm đến nằm giở tem bánh mỳ ra ngắm chăng?

Nghiên cứu về cái tiếng bánh xe cút kít ngoài đường đã được cấy vào não triết gia ra sao, tưởng cũng thật hấp dẫn.

¨¨¨¨

Như vậy không thể đơn giản bảo ai như : Abricot à, chịu khó thôi khôn vặt nhé, mà hướng tới khôn lớn đi.

Khôn là gì? Là những giải pháp được phát hiện, được chuẩn bị, được rèn luyện để giải đáp thành thục nhất có thể cho các tình huống có vấn đề của đời sống, mà đời sống trước hết là bốn trụ cột làm, ăn, sinh, sống.

Nếu tất cả cứ nháo nhào thì người ta chỉ có thể chuẩn bị những giải pháp cho sự nháo nhào. Tức là những trí khôn cho những giải pháp tại chỗ bất kể hậu quả ra sao. Những trí khôn này không thể có hệ thống, không thể được tái sử dụng trong cái khôn tích hợp lớn hơn, không thể được hiệu chỉnh cho một cộng đồng lớn, và không thể cho một giải pháp bền lâu. Cái khôn thổi sáo chăn trâu này không làm cho giàn giao hưởng thành công được.

¨¨¨¨

Vậy một cộng đồng muốn đi xa, bền vững, thịnh vượng, hài hòa thì nó cần xây dựng một bảng giá trị (khả dĩ thanh toán được! ) để người ta phải dồn các cố gắng hướng đến đó. Nếu hệ thống giao thông thuận tiện thì đám đông không tìm cách khôn ngoan phóng xe máy trên vỉa hè. Nếu các giáo viên được trả lương đàng hoàng theo năng lực thì không ai còn lo giấu tủ để giành dạy thêm quanh năm, thày trò toát mồ hôi, nhàm chán ngắm nhau như hai con nợ… Sẽ vẫn còn khôn vặt, nhưng lạ lẫm và hiếm hoi.

Trí khôn có tính xã hội. Một dàn nhạc mà mạnh ai nấy chơi thì sẽ toàn người khôn, chỉ có ban nhạc là khờ. Ban nhạc của hội chọi trâu.

Ngưỡng mộ và Sùng bái

Có lần đi công việc ở Tây, tranh thủ thấy có chàng Eric Clapton biểu diễn, Cụ Hinh cũng nghiến răng mua vé vào xem. Ôi chao chật cứng, từ xa tít thế này mà nhìn nghệ sĩ thì cứ phải tưởng tượng thôi… Không biết đi ngược ra trả lại vé lấy lại tiền có được không đây…

Nghĩ thế đã quẩn, mà ra thế quái nào được! Đông đến thế, mà … vẫn chưa ăn thua gì! Người ta đang tiếp tục ùn vào tiếp, mình chỉ có trôi dần chẹt cứng theo thôi.

Vật cùng tắc biến, tự nhiên Cụ Hinh có một ý tưởng tuyệt vời…

Phía bên phải cạnh Cụ có dăm cô gái trẻ đẹp cực kì, tóc vàng mắt xanh, tiếng Anh véo vót, chen lên vừa khéo vừa giỏi. Mà các cô nõn nà này cứ động vào các anh chàng lực lưỡng nào thì các chàng này mềm hẳn ra, nhũn hẳn xuống, lịch sự hẳn lên. Lẹ như một tia chớp Cụ Hinh lọt ngay vào giữa dăm cô này! Các cô ranh ma này đang chen tiến về sân khấu. Cụ cứ trong cái vòng thơm tho mềm mại này mà cùng nhích lên, nhích lên… Sau hơn nửa giờ chật vật với bao nhiêu tình huống trắc trở, Cụ Hinh cùng năm cô này lên tới sát sân khấu, và buổi diễn sắp bắt đầu…

Lạ thay các cô có vẻ chia thắng lợi cùng Cụ Hinh! Dễ tính và đáng yêu đến thế!

Kia rồi chàng Eric xuất hiện… Tưng bừng… Ai cũng nhảy và hát suốt đêm diễn, còn các nàng thì cứ toáng lên “Eric, I love you!” sau mỗi bài…

Lúc đầu cứ tưởng các nàng bốc lên tỏ tình với Eric… Sau mới cảm rõ ra rằng đây chỉ là trò chơi ngưỡng mộ rất “thiên nhiên” và chân thành với tài năng. Sự bình đẳng vẫn là nền tảng trong tâm thức họ. Và các nàng lại còn giục giã Cụ Hinh nhảy cùng hát cùng nồng nhiệt suốt buổi diễn…

¨¨¨¨
Mấy hôm sau Cụ Hinh đi làm việc liền tù tì với mấy hãng khách hàng ở đó. Nói được câu nào có vẻ ra hồn thấy họ vui vẻ tán thưởng tự nhiên. Riêng cô thư kí xinh đẹp lại còn bắt Cụ nhắc lại những câu ngộ ngộ để chép vào một quyển sổ riêng tư. Cụ nói tiếng Tây đâu có sõi, cô chăm chú nghe, nghiêng đầu hỏi lại để bắt mạch được thật trúng ý, ra chiều suy nghĩ, rồi nắn nót ghi lại để làm tư liệu riêng. Cô giải thích “cái này không liên quan công việc, mà là sở thích của em“, rồi khoe bao nhiêu ghi chép trong cuốn sổ đó cho Cụ Hinh xem.

Trong đàm thảo công việc thì có bề trên bề dưới đâu ra đó. Nhưng không hề thấy sự sùng bái súng sính lấm lét của bề dưới với bề trên.

¨¨¨¨

Ở ta Cụ Hinh cũng đi làm việc với một số hãng khách hàng. Chưa kí hợp đồng thì Cụ cũng được khen, nhưng mà rõ là vờ nịnh. Cứ một lúc lại “dạ vâng, ý Cụ sáng quá“, nhức cả đầu. Có lúc Cụ Hinh hỏi khéo lại “sáng thế nào” thì anh đối tác cười nhũn “dạ, đã sáng quá rồi thì còn biết nói thế nào ạ”, triết lý ra phết.

Ở ta trong chỗ bình đẳng, khen được nhau một câu sao khó thế. Cứ như đã chót khen ai thì mình sẽ bị xếp hạng phía dưới suốt đời, thành quân của họ. Nếu có câu khen ai thì bạn cứ chịu khó chờ một lúc, thế nào cũng đến chỗ “nhưng“, và y như rằng người được khen chết đứng chỗ này đây.

Khen thì khó, nhưng đã phục ai thì sùng luôn, tuyệt đối. Ai mà chót chê phải thần của đối tác chuyện trò thì thôi nhé, lành lặn là may rồi.

Tất nhiên, mấy vị bề trên thì ngông nghênh phải biết với đàn em. “Không có tôi thì nó chết từ lâu rồi“, đại khái sẽ có kết luận như thế khi bề trên tiện thể nhắc tới một “đàn em”.

Vậy nên Cụ Hinh nhắn lại thế này,

Ngưỡng mộ là lĩnh vực của tri thức và văn hóa,

Sùng bái là thế giới của tối tăm và kiêu hợm.

Bảo hành sáu tháng

Uyen nói:

Bảo trì là vậy, còn bảo hành thì sao?

¨¨¨¨

Xưa tháng ngày bèo giạt, mây trôi, nắng xa xôi… Người ta có thời gian để nhớ nhau cả ngày, rồi bỏ một vài buổi ra để viết cho nhau một lá thư, bút sắt chấm mực xanh tím, chép đi chép lại cho thật sạch đẹp, thêm vài hình vẽ đôi lúc … Những bức thư đôi khi có giá trị lưu mãi ngàn năm. Rồi diện quần áo, giương ô, đi bộ ra nhà dây thép. Cân phong bì, chọn con tem biết nói những lời cuối, sau cùng run tay chần chừ mãi mới thả hồn mình vào thùng thư. Lòng chợt thót lại xốn xang, như người đầu kia lập tức đã đọc được hết cả những ý nghĩ ấp ủ bao lâu trong mình rồi…

Chỉ còn rất ít ai hiểu được món quà khôn ngoan của sự chậm rãi này mà tạo hóa đã tặng cho. Và sự mất mát món quà này có thể đã là mãi mãi.

¨¨¨¨

Cái thời ấy đeo đồng hồ là để tự mình làm phiền mình, vì thỉnh thoảng bị người ta hỏi giờ. Còn lại thì cũng không biết để làm gì với nó ngoài vấn đề trang sức.

Phố xá yên ắng lắm. Gần trưa nghe xa xa có tiếng “tút tút” hun hút nhỏ nhẹ từ đâu đó của một cái đài nhà nào. Rồi thoạt nghe tiếng chuông điện thoại réo giờ, cả phố có khi chỉ một vài nhà có điện thoại thôi, cũng có khi không… Rồi còi thành phố ủ lên. Đúng mười hai giờ trưa rồi! Mấy ông có đồng hồ lúc này tự hào giở đồng hồ ra để lên giây, chỉnh lại giờ, cũng là khoe mẽ. Trẻ con thì vội bỏ chơi, chạy về nấu cơm vì bố mẹ sắp đạp xe về đến nơi. Nhiều người lớn khác còn chưa biêt đi xe đạp vì sợ, phải cuốc bộ về nhà! Ngày đi làm nhưng người ta vẫn ngủ trưa được chút ít, tờ báo đọc giở tuột khỏi tay…

¨¨¨¨

Cứ sáu tháng một lần ông nội anh La lại phải ghé vào cửa hàng đồng hồ. Một công việc quan trọng là làm bảo hành đồng hồ. Các bác thợ ngồi nghiêm túc lắm, như trong một phòng thí nghiệm vũ khí hạt nhân bây giờ vậy. Từng chiếc bàn làm việc cho mỗi người, đèn soi, kính lúp, các dụng cụ tinh vi. Công việc chủ yếu là lau dầu đồng hồ. Ngoài ra thì là các công việc sửa chữa. Cửa hàng sang trọng, nằm ngay phố trung tâm thành phố. Gần gũi, thân thiện, khách hàng và người của cửa hàng quen thân nhau quá rồi, mà vẫn lịch lãm tự ngàn xưa. Nghe rõ tiếng “tích tắc” của những chiếc đồng hồ li ti.

- Đồng hồ của Cụ được rồi đây ạ. Chạy êm lắm. Bảo hành sáu tháng!

- Cám ơn bác. Thế nào, cô con gái bác đã lập gia đình chưa?

- Đấy kén quá, vẫn chưa gì cả. Cụ có ai đứng đắn tử tế giới thiệu cho cháu nó nhé! Bảo hành sáu tháng. ;-)

Nuocdendau

Hôm trước đang ngồi gảy đàn cho mèo Abricot nghe, ông này gần đây hay có nhu cầu cao cấp ;-), tự nhiên điện thoại réo rắt.

- Cụ Hinh à, khỏe không? Lâu quá rồi nhỉ! Tôi Vệ đây, Vệ giáo sư, … đúng rồi! Ôi thời gian gấp gáp, thời gian vô tâm!

- Chào bác Vệ, nhận ra rồi, vui vẻ cả chứ! Sự nghiệp nghiên cứu của bác đến đâu rồi?

- Tôi dạo này biết dùng Internet, lại mò cả ra cái anh Nuocdenchan, rôm rả nhỉ! Thực ra thì mình có cô thư kí lúc nào cũng ngồi bên cạnh, tay rót càfê, tay ấn chuột, gõ phím, rồi đọc lên cho. Lúc có hình ảnh Internet thì mình xem được. Không thì ngắm cô thư kí, nhâm nhi càfê… Bận đáo để.

Này, không phải khoe, hôm trước tôi có dẫn một đoàn anh em cự phách, toàn sĩ phu, đi châu Âu trao đổi nghiên cứu, hay ra phết.

Đi được rất nhiều nơi. Cũng định ghé Balê xem Thần Thổ Địa Á Đông ở đó thế nào, xem Cụ Hinh có ngồi ở ta bịa chuyện ở tây không. Cuối cùng không vào được. Cũng tiếc không được đánh chén ở đó chút ít.

- Lần sau vậy…

- Cả đoàn có chuyển máy bay ở sân bay Balê. Tôi có huy động anh em trong đoàn ngắm nghía kĩ khu vực sân bay rồi. Anh em rất nhất trí với kết luận của tôi là nước Pháp già nua, quả thực là đế quốc cũ kĩ, đúng như người ta đã đồn đại. Nhưng lần này tôi chịu trách nhiệm cá nhân để khẳng định dứt khoát cái giả định này, qua phương pháp thực địa trực tiếp. Chắc chắn anh này phải thua xa mấy nước chúng tôi đã đi.

Cho nên thực ra không vào Pháp thì cũng đỡ mất thì giờ. Dạo này bận lắm. Mà tôi cũng không ăn được phómát.

Thế thôi nhé, tôi đang phải nghiên cứu tiếp đây. Từ ngày có Internet trích dẫn văn kiện dễ hẳn ra! Đang làm đề án đổi mới lòng dân.

Trong số sĩ phu tôi là loại rất hiện đại.Tôi đang đưa ra đề nghị thế này, tất cả các văn kiện, kinh điển mình in hết vào một cuốn lấy tên là cuốn “Toàn tập”. Rồi đưa lên Internet. Khi trích dẫn anh em chỉ cần viết “Toàn tập trang 1 triệu lẻ hai” chẳng hạn, gọn gàng biết bao.

Thế nhé, để bữa nào rảnh mời Cụ Hinh đến thảo luận thêm về đề tài “những tiềm năng mới” nhé.

Phu sĩ trời Đông

Á Đông có thể tự hào là mình đã sản sinh ra không biết bao nhiêu là sĩ phu. Ngay Cụ Hinh cũng thấp thỏm ngày nào đó không khéo cũng sẽ được gọi là sĩ phu đến nơi.

Sĩ phu chắc chỉ dưới thánh nhân một nấc, tạm gọi là phó-thánh nhân.

Á Đông mà không có sĩ phu thì hết, chả còn gì.

¨¨¨¨
Ai cứ thử đi công tác hay du lịch ra ngoài xứ Đông mà xem, thấy ngay, bao nhiêu công luyện sĩ phu của mình bay hơi sạch. Chiếu trên chiếu dưới không còn, dạy dạy bảo bảo với ai đây. Tác phong mà đĩnh đạc, chậm rãi thì không những lỡ hết mọi việc, không cẩn thận còn bị người ta dẫm lên chân, xô phải người. Đi bộ không thôi cũng phải hòa tốc độ với mọi người. Sĩ phu lái xe đường cao tốc, nhanh quá thì bị chụp ảnh, mà lái chậm quá có khi ôtô cảnh sát nhảy ra tóm cổ điệu về, phạt cho cái tội “đi quá chậm, ảnh hưởng xấu tới giao thông”, mất tiền, mất điểm bằng lái.

Xứ Đoài ngu, không biết xử “có lý có tình”, chả trách không có mấy sĩ phu!

¨¨¨¨
Cụ Hinh đi đâu rồi chỉ thích về ao ta! Về đến nơi, tự nhiên có “đàn em”, vui thế. Được trải chiếu, được xưng tụng, được ăn nói vuốt ve, được nhìn đắm đuối, nhiều vụ ăn uống lại không phải lo trả tiền. Chưa cần thành sĩ phu, phó-sĩ phu đã sướng cái ý mình rồi.

¨¨¨¨

Có bột mới gột nên hồ.

Cái nôi Á Đông là một nền suy nghĩ và cư xử phi-duy lý. Nhớ nhé, ta không nói phi lý, mà là phi-duy lý.

Trong cái hệ thống phi-duy lý, ta có tất cả các món trộn với nhau. Món này duy lý, món kia phi lý, món nữa lại đã là trộn hai cái món duy-phi nhỏ hơn mà thành. Cãi nhau trong cái hệ thống này thì vui lắm, phải cái tốn rượu thôi. Nhưng phải cầm cương được cái nguyên tắc lớn nhất của các thảo luận, từ người quét lá đa đến thái thượng lãn ông, là cuối cùng phải hòa cả làng, không là gay. Đừng ai tưởng các vị tại quyền dốt kém. Các ông ấy mà treo ấn từ quan thì lại thành sĩ phu ngay, đầy đủ phẩm chất theo những yêu cầu khắt khe nhất.

Về môn Logos thì chuyện này đơn giản. Nếu tiền đề cho chứa mâu thuẫn thì kết luận được tự do.

Ai chưa hiểu về tự do Á Đông thì Cụ Hinh giải thích nhé : tự do là được mâu thuẫn với chính mình!

Ai cũng cảm thấy mình thực sự khôn hơn hẳn cái xã hội của mình, cái xã hội bùng nhùng chấp nhận những điều mà trẻ con còn chỉ ra ngay được hàng đống những cái ú ớ. Và như vậy ai chẳng thừa tiêu chuẩn sĩ phu, vấn đề là xếp hàng chờ xét duyệt thôi.

Nói thế, tuy ai cũng đủ tiêu chuẩn về hiểu biết, nhưng phải khéo diễn (thuyết) cho điệu mộ nghen, nói sao cho rượu nó thơm thêm, không thì có không có đàn em, không kịp thành sĩ phu đâu!

Cụ Hinh rất mừng là đất nước đã có muôn vàn sĩ phu.

Cụ chúc một nhu cầu mới sẽ sinh nảy mạnh mẽ : một tinh thần khế ước xã hội.

Bát nước chấm thiêng

Bữa cơm xưa của dân ta thật thanh đạm. Đủ cơm là tốt, không độn khoai sắn là sung sướng. Còn lại thì rau lá trong vườn. Bày ra cái mâm tròn, thường bằng gỗ, sang thì bằng đồng thau. Ít người thì ngồi gần vào, đông thì giãn xa ra. Giữa mâm bày bát muối, hay bát tương, sang hơn thì bát mắm, mọi người quây quần chấm vào đó trong khi ăn. Bát nước chấm là cái rốn của vũ trụ ăn uống, mà ăn uống thời xưa khó khăn thì là phần thưởng lớn nhất của một đời sống chật vật.

“Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần“

Cái bát nước chấm không những chỉ là cái rốn. Nó còn là một quy tắc bất thành văn…

Trong đói nghèo xưa, bát nước chấm chính là cái mâm thu nhỏ nhất có thể. Thực tế có những bữa ăn của người nghèo chỉ cần bày ra cái bát nước chấm, mọi người ngồi vây quanh là đủ.
Cái mâm khi này chỉ là sự trang sức vĩ đại hóa, là cái vành đai bảo vệ của bát nước chấm thiêng liêng, cho thỏa mãn con mắt, cho an ủi lòng mình.

Bát nước chấm đóng cả vai trò địa-toán học, nghĩa là nó cái tâm điểm để người ta biết tụ lại đêu quanh đó cùng chia sẻ những giờ phút nghỉ ngơi ăn uống bên nhau.

Cái động tác chấm đôi khi không (chỉ) có ý nghĩa tìm vị mặn. Nó là một nghi thức để nói lên rằng tôi đang cùng với mọi người trong một cộng đồng, tôi đang tham gia chia sẻ đời sống với mọi người quanh mâm. Động tác này được thực thi đều đặn, thậm chí được nhường nhịn, giục nhắc, và trong khoảnh khắc đó mọi người “xếp hàng” để chấm, lại còn theo một trật tự « đối nhân xử thế » đã chia ngôi xong. Khách trước chủ sau, người có địa vị cao hơn trong quan chức hay trong họ hàng trước, người cao tuổi hơn trước, đàn ông trước đàn bà…

Những bữa ăn xưa cơm lành canh ngọt, nhường nhịn yêu thương được chôn sâu mãi trong lòng ta. Cũng là một vẻ đẹp thương nhớ ngàn năm.

Cụ Hinh không đơm chuyện nhé! Bạn quan sát kĩ đi, nếu một người đang dỗi hay đang bất hòa với cộng đồng thì sẽ lẳng lặng không thực hành, hoặc thực hành miễn cưỡng tối thiểu động tác chấm. Anh (chị) ta qua đó cũng chuyển một thông điệp đến cộng đồng về sự không bằng lòng của mình. Nếu sự xung khắc nằm giữa hai người thi họ sẽ không ngồi cạnh nhau, tất nhiên, mà cũng không ngồi đối diện trên cái “đường kính” chạy qua bát nước chấm.

—-

Gặp phải một ông thô lỗ trong bữa ăn thì hỏng nát mọi chuyện. Ông này gắp miếng đậu phụ, cho vào mồm mút, rồi lại đưa ra bát nước chấm ngâm, dầm, ngoáy, di, kéo dài đến mấy phút trong khi mồm vẫn oang oang. Đoạn thả đũa để nguyên miếng đậu đó, chưa thèm gắp ngay để còn nhấp chén rượu. Rồi từ từ quay lại nhấc miếng đậu phụ lên, cắn một nửa, lại tranh hàng quay lại ngâm dầm ngoáy di tiếp miếng đậu cắn dở đó trong bát nước chấm!

Vì cả mâm cơm chỉ là bát nước chấm mở rộng, các món ăn khác cùng chung số phận khi có sự múa may của ông thô lỗ. Bữa cơm tan nát, người tử tế không còn gì mà ăn.

—-

Từ đây muốn nói câu chuyện khác!

Chuyện là từ cái đói nghèo và sự giản đơn trong đời sống, quy tắc này nuôi một loạt các qui tắc bất cập khác khi đời sống tiến hóa lên.

Qui tắc này phủ nhận quyền tồn tại bình đẳng và tự do của các cá nhân. Vào mâm cơm bạn không biết bạn là ai, có quyền gì, khi mà hàm số đối nhân xử thế chạy chưa ra nghiệm.

Qui tắc này nuôi dưỡng sự tham lam, lòng tranh đua, tinh thần đố kị tiềm tàng.

Qui tắc này chứa đựng sự phá sản tiềm năng không phương cứu chữa của cộng đồng khi gặp phải “ông thô lỗ”.

Qui tắc này làm cho mỗi cá nhân không biết quyền hạn và bổn phận của mình ở đâu và đến đâu, một cách đàng hoàng, tường minh. Mỗi người không có quyền có và quyền thực hiện bản lĩnh của mình. Tất cả loay hoay trong cái gam nhòe chạy từ sợ sệt, nhút nhát, khiêm cung, ôn hòa, vừa vừa phải phải, cho đến kênh kiệu, hợm hĩnh, hống hách…

—-

Chào ngày hôm qua, ngày hôm nay khấm khá lên rồi.

-“Anh La dọn mâm ta ăn nhé, hai suất rõ ràng, hai bát nước chấm.

Cụ Hinh lo rửa bát.”./.

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 107 other followers