[Ga: een map omhoog, voorpagina]

Wednesday, September 17, 2014

Ngân Sách và Kế Sách Cứu Nguy Kinh Tế của Trung Quốc

Kính Hòa & Nguyễn Xuân Nghĩa, RFA Ngày 140917
Diễn đàn Kinh tế   


Cải tổ ngân sách chưa thể cứu nguy được kinh tế vì gánh công trái quá nặng    

Các tòa nhà cao tầng trong khu tài chính Lujiazui vào ban đêm vào Tết Trung Thu ở Phố Đông, Thượng Hải, Trung Quốc, ngày 08 Tháng Chín 2014 (ảnh minh họa)
* Các tòa nhà cao tầng trong khu tài chính Lujiazui vào ban đêm vào Tết Trung Thu ở Phố Đông, Thượng Hải, Trung Quốc, ngày 08 Tháng Chín 2014 (ảnh minh họa) AFP * 



Sau 10 năm thai nghén, kế hoạch cải tổ hệ thống ngân sách Trung Quốc được thông qua vào cuối Tháng Tám, khi kinh tế lại có dấu hiệu đình trệ đáng ngại nhất kể từ sáu năm nay. Vào hoàn cảnh ấy, đâu là triển vọng cải cách và đâu là rủi ro khủng hoảng của nền kinh tế đứng hạng nhì thế giới? Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu câu chuyện này qua phần phỏng vấn chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa, do Kính Hòa thực hiện sau đây hầu quý thính giả. 

Kính Hòa: Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông, hôm 31 Tháng Tám, Quốc hội Trung Quốc vừa thông qua đạo luật ngân sách được chuẩn bị và điều chỉnh nhiều lần từ mười năm nay. Cùng lúc đó, vào tuần trước đây, Cục Thống kê Quốc gia lại cho thấy rằng sản lượng công nghiệp của nền kinh tế đứng hạng nhì thế giới đã có dấu hiệu đình trệ nặng nhất kể từ nhiều năm qua. Theo dõi tình hình kinh tế Trung Quốc từ lâu, ông nghĩ sao về hai luồng thông tin ấy và dự đoán thế nào về tương lai của Trung Quốc khi lãnh đạo đang muốn cải tổ để tránh khủng hoảng?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ đi từng bước để trước hết thẩm định tình hình kinh tế Trung Quốc ngay trước mắt, sau đó mới tìm hiểu về nỗ lực cải tổ hệ thống ngân sách mà lãnh đạo đã muốn tiến hành từ lâu. Từ đấy mình mới có thể kết luận về hy vọng lẫn rủi ro cho nền kinh tế cứ tưởng là rồng cọp này.

Trong Tháng Tám, sản lượng công nghiệp Trung Quốc quy ra toàn năm chỉ tăng có 6,9%. Đây là mức gia tăng thấp nhất kể từ Tháng Năm năm 2009, từ năm năm nay.  Nguyễn-Xuân Nghĩa

- Về tình hình kinh tế trước mắt, Cục Thống kê của họ cho biết là trong Tháng Tám, sản lượng công nghiệp Trung Quốc quy ra toàn năm chỉ tăng có 6,9%. Đây là mức gia tăng thấp nhất kể từ Tháng Năm năm 2009, từ năm năm nay. Vì thống kê của Trung Quốc không có mức khả tin cao và dữ kiện về sản lượng của một tháng có thể lên hay xuống trong ngắn hạn, người ta mới chú ý đến một dữ liệu có giá trị tiêu biểu cao hơn, nghĩa là trình bày một hình ảnh trung thực hơn về kinh tế. Dữ liệu ấy là sản lượng về điện năng: sản lượng điện của Trung Quốc chẳng những không tăng mà còn giảm mất 2,2% so với năm ngoái. Đây là con số thật sự đáng ngại vì chưa từng thấy kể từ khi thế giới bị nạn Tổng suy trầm sáu năm về trước, từ đầu năm 2008.

Kính Hòa: Thưa ông, khi đọc một bản tin như vậy từ báo chí chuyên đề về kinh tế như xem một tấm hình thì người ta có thể suy luận thế nào về diễn biến kinh tế như trong một khúc phim?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi rất cảm ơn về câu hỏi này vì nó cho thấy khó khăn của người làm truyền thông vì phải nhớ lại hình ảnh trước và so sánh để nhìn ra sự xoay chuyển vận hành của nền kinh tế trong thế động.

- Thứ nhất, chúng ta nhớ lại rằng lãnh đạo Bắc Kinh đang lúng túng vì hai yêu cầu trái ngược. Yêu cầu đầu tiên, được nhìn thấy và nêu ra từ năm 2007 là phải cải cách cơ chế kinh tế để có nền tảng quân bình và lành mạnh hơn. Yêu cầu thứ hai là làm sao cho sản lượng kinh tế không sa sút hơn vì có thể gây vấn đề xã hội. Yêu cầu thứ hai này dẫn tới quyết định vẫn bơm thêm tín dụng để kích thích kinh tế, dù là bơm ít hơn vì họ cần tránh rủi ro tài chính khi đã chất lên một núi nợ.

- Khi nhớ lại như vậy, ta mới chú ý thấy rằng lãnh đạo Bắc Kinh đã kín đáo bơm thêm chừng 155 tỷ vào nền kinh tế. Vậy mà sản lượng kinh tế lại không tăng nhưng vẫn giảm như ta có thể suy đoán từ con số sản xuất về điện năng.

Kính Hòa: Thưa ông, nhớ đến yêu cầu thứ nhất là quân bình lại cơ chế kinh tế thì việc sản lượng sút giảm như vậy là điều tốt hay xấu? Lý do của câu hỏi là trên diễn đàn này, ông từng phát biểu rằng nền kinh tế Trung Quốc như chiếc xe đạp và nó sẽ đổ nếu không lăn bánh. Nhưng yêu cầu chuyển hướng cũng khiến người ta phải giảm tốc độ với rủi ro sẽ làm cái xe bị đổ.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Đấy là một ẩn dụ dễ hiểu và khi thấy rằng Bắc Kinh bơm thêm tín dụng để kích thích sản xuất mà sản lượng vẫn giảm thì mình đã có thể kết luận là liều thuốc này thiếu công hiệu và đấy là một vấn đề.

Lãnh đạo Bắc Kinh đã kín đáo bơm thêm chừng 155 tỷ vào nền kinh tế. Vậy mà sản lượng kinh tế lại không tăng nhưng vẫn giảm như ta có thể suy đoán từ con số sản xuất về điện năng.  Nguyễn-Xuân Nghĩa
- Nhìn trong dài hạn hơn như qua khúc phim, ta còn thấy bài toán trường kỳ của Trung Quốc. Trong năm qua, kinh tế Trung Quốc vẫn cần lực đẩy của cái đòn bẩy đầu tư, nó chiếm đến 47% của Tổng sản lượng. Sức bật đến 47% này đáng chú ý vì tăng quá mạnh so với chưa đầy 40% vào năm 2012, để bù vào sự giảm sút của xuất khẩu, trong khi tỷ trọng của tiêu thụ vẫn nằm ở mức quá thấp là chỉ có 34% Tổng sản ượng mà thôi.

- Vấn đề thứ hai là khoản đầu tư lớn đến 47% lại trút vào khu vực xây cất gia cư, các dự án hạ tầng, chuyển vận hay năng lượng của hệ thống doanh nghiệp nhà nước và của các địa phương với hậu quả là gây ra nạn bong bóng đầu cơ. Vấn đề thứ ba là Bắc Kinh vẫn chưa cải thiện được cơ chế qua việc nâng cao sức tiêu thụ của thị trường nội địa, nghĩa là tìm ra một lực đẩy khác. Vì vậy, nếu đà tăng trưởng kinh tế mà có giảm thì cũng chưa là vấn đề, miễn rằng khi cỗ xe chạy chậm hơn thì cũng là lúc chuyển hướng qua việc cải cách.

Kính Hòa: Chính là trong khung cảnh ấy ta mới bước qua phần hai, là trở lại việc cải cách hệ thống ngân sách vừa được thông qua. Thưa ông, việc cải cách này nhắm vào những mục tiêu gì và có khả thi hay không? 

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Sau khi Đặng Tiểu Bình tiến hành cải cách từ đầu năm 1979 thì năm 1994, Trung Quốc mới có một hệ thống ngân sách khác để trung ương phân bố phương tiện cho các địa phương. Đạo luật Ngân sách 1995 có đáp ứng một số yêu cầu, mà cũng gây hậu quả tai hại là đòi hỏi các địa phương phải tìm phương tiện ngân sách cho yêu cầu sở tại. Họ giải quyết bằng quyền sử dụng đất đai để tìm ra 40% số thu cho ngân sách. Từ đó mới có nạn cướp đất của dân và đầu tư vào đất đai theo kiểu đầu cơ. Một cách giải quyết khác là các đảng bộ địa phương lập ra công ty đầu tư của địa phương để vay tiền và chất lên một núi nợ của khu vực công, mà bên trong xấu tốt thế nào thì chẳng ai biết.

Chế độ chính trị Trung Quốc trao độc quyền cho một thiểu số, cho nên bên trong nhiều người được quyền làm bậy và đạo luật ngân sách mới sẽ tìm cách giải quyết vấn đề ấy bằng cách gia tăng kỷ luật. Nếu lạc quan thì có lẽ đấy là một bước tiến, ít ra về mặt đạo đức và trách nhiệm. Nguyễn-Xuân Nghĩa
- Song song, một vấn đề khác cũng được đặt ra là trung ương phải tái phân phối tài nguyên và lợi tức cho các địa phương hay thành phần dân chúng bần cùng để có nền tảng phát triển cân bằng và ổn định hơn. Dù có thấy ra vấn đề và cần điều chỉnh lại hệ thống ngân sách từ năm 2005, mãi tới nay lãnh đạo Bắc Kinh mới tìm ra sự đồng thuận để biểu quyết đạo luật ngân sách mới cho một nền kinh tế đã thay đổi khá nhiều so với mươi năm trước.

Kính Hòa: Thưa ông, Đạo luật Ngân sách mới của Trung Quốc nhắm vào những gì? 

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trước hết là yêu cầu về thông tin. Các địa phương phải minh bạch hóa thủ tục ngân sách để trung ương biết họ làm những gì, lấy tiền ở đâu, nhằm tài trợ mục tiêu gì? Một cách cụ thể thì mọi nguồn tài trợ của chính phủ phải được bút ghi trong bốn loại ngân sách: thứ nhất là ngân sách chung của toàn quốc, thứ hai là ngân sách do chính phủ quản lý, thứ ba là ngân sách các khoản tài sản của từng doanh nghiệp nhà nước và sau cùng là ngân sách về an sinh và bảo hiểm xã hội. Hệ thống chi thu ấy phải được công khai hóa trong 20 ngày sau khi được biểu quyết. Trên một quốc gia quá rộng lớn, việc nắm vững thông tin về tài chính là một yêu cầu mãi cho tới nay mới trở thành luật và sau vài năm thi hành thì mới biết được kết quả.
- Yêu cầu thứ hai sau thông tin là tìm sự ổn định để tránh rủi ro tài chính tại 31 tỉnh và thành phố. Một cách cụ thể thì mọi nơi phải lập ra một dự phóng ngân sách đa niên của nhiều năm, với mục tiêu được xác định hầu tránh nạn trùng dụng, lãng phí, vay mượn dễ dàng để đầu cơ hay làm bậy. Năm nào mà được thặng dư, là thu nhiều hơn chi, thì số thặng dư ấy phải được giữ trong một quỹ dự phòng để thanh toán cho năm bị bội chi thay vì được tung ra xài hết. Chỉ với điều kiện đó, từ nay các địa phương mới có quyền phát hành trái phiếu, tức là đi vay, nếu yêu cầu đó nằm trong hạn ngạch do Quốc vụ viện là Hội đồng Chính phủ chấp thuận trước. Cán bộ nào mà vi phạm thì sẽ bị kỷ luật và có thể bị trục xuất khỏi đảng.

Về công chi thu của khu vực công quyền thì khoản vay mượn của các cấp nhà nước đã tăng gần gấp đôi trong có bốn năm, từ 2010 đến 2013, tức là bình quân thì mỗi năm tăng đến hơn 17%. Nguyễn-Xuân Nghĩa

Kính Hòa: Thưa ông, người ta có thể thắc mắc về vài chuyện sau đây. Như trong các chế độ dân chủ thì chính đại diện của người dân mới quyết định về ngân sách của các cấp chính quyền. Ở đây, chính phủ trung ương lại có thẩm quyền và đang cố bắt các địa phương tuân thủ, trong khi người dân lại chẳng có tiếng nói và ít được quyền tiêu thụ. Đấy có là vấn đề hay chăng? Thắc mắc kia là dự tính cải cách này có khả thi không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Các vấn đề ông nêu lên quả thật là cơ bản về chế độ chính trị và về khả năng quản lý.

- Chế độ chính trị Trung Quốc trao độc quyền cho một thiểu số, cho nên bên trong nhiều người được quyền làm bậy và đạo luật ngân sách mới sẽ tìm cách giải quyết vấn đề ấy bằng cách gia tăng kỷ luật. Nếu lạc quan thì có lẽ đấy là một bước tiến, ít ra về mặt đạo đức và trách nhiệm.

- Về tính cách khả thi cao hay thấp của việc cải cách này, chúng ta nên thấy rằng ngay trước mắt thì tình hình chưa thể thay đổi trong ngắn hạn và kết quả đúng sai thì phải mất vài ba năm mới tính ra được. Mà vài ba năm nữa cũng là giai đoạn cực kỳ rủi ro về cả kinh tế lẫn chính trị.

Kính Hòa: Thưa ông, một cách cụ thể thì rủi ro như thế nào?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trong mấy năm qua, Trung Quốc chất lên một núi nợ sẽ sụp đổ khi ta nhớ lại số lượng tín dụng đã được bơm ra ào ạt. Chúng ta đã nhiều lần nói đến rủi ro này. Riêng về công chi thu của khu vực công quyền thì khoản vay mượn của các cấp nhà nước đã tăng gần gấp đôi trong có bốn năm, từ 2010 đến 2013, tức là bình quân thì mỗi năm tăng đến hơn 17%. So với sức tăng của sản lượng trong cùng thời gian đó thì cao hơn gấp đôi.

- Đấy là sự lãng phí vô cùng phi lý và thật ra là bất công vì tài nguyên đó do nhân dân thanh toán mà lại trút vào túi của một thiểu số có chức có quyền, chính vì vậy mà thiểu số này mới cưỡng chống việc cải cách và đạo luật ngân sách mới bị ngâm tôm trong cả chục năm.

- Hậu quả thuần về kinh tế là nợ của khu vực công, gọi là nợ công hay công trái đã gia tăng đột ngột và đa số các khoản nợ sẽ đáo hạn vào năm 2016, tức là đến kỳ thanh toán trong hai năm tới. Ngoài nguy cơ khủng hoảng tài chính của các ngân hàng, rủi ro lớn nhất của hai năm tới cũng vẫn là chuyện nhà nước địa phương phải trả nợ! Từ nay đến đó, việc cải tiến ngân sách chưa thể có kết quả và vì thế, biến động tài chính vẫn dễ xảy ra, trong một môi trường quốc tế đang có nhiều bất trắc.

Kính Hòa: Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc trao đổi khá chuyên môn này về những rủi ro trước mắt của kinh tế Trung Quốc.


Tuesday, September 16, 2014

Kinh Tế Dối Trá



Nguyễn-Xuân Nghĩa - Người Việt Ngày 140915
"Kinh Tế Cũng Là Chính Trị"

Những lý luận nhảm nhí dẫn đến tiêu vong

* Cùng một lò nhảm nhí *


Một nhân vật Hoa Kỳ đã có lời phát biểu đáng suy ngẫm:

"Tôi phải nghiên cứu chính trị và chiến tranh, để các con tôi có thể được tự do học hỏi toán pháp và triết học, địa dư và lịch sử thiên nhiên, kiến trúc hải thuyền và kỹ thuật hải vận, thương mại và canh nông - ngỏ hầu đời con của chúng có cái quyền được nghiên cứu hội họa, thơ văn, âm nhạc, kiến trúc, điêu khắc, thêu dệt và nghệ thuật đồ sứ".

Sinh vào năm 1735 và mất năm 1826, John Adams không chỉ nghiên cứu về chính trị. Ông là nhà lãnh đạo thuộc lớp "Quốc Phụ" và là Tổng thống thứ nhì của Mỹ. Lời phát biểu đáng chú ý ở vài chi tiết, có và không:
 Về chuyện "có", hai lần John Adams nhắc đến "kiến trúc".

Thế hệ của ông là những người đi làm cách mạng để giành độc lập nên phải học hỏi và vận dụng cả chính trị lẫn quân sự. Nhờ vậy mà thế hệ nối tiếp, trong đó có con trai ông là John Quincy Adams sau này cũng làm Tổng thống Hoa Kỳ, được quyền tự do học hỏi về kiến trúc hải thuyền (naval architecture). Đấy là một bộ môn kết hợp cả chiến tranh cho hải quân, lẫn khoa đóng tầu và thương mại hàng hải. Mục tiêu là để tới đời thứ ba, các con cháu mới được quyền nghiên cứu về kiến trúc, một ngành học rất gần với nghệ thuật. Họ kiến trúc cho kiến trúc, đó là sáng tạo....

Điều "có" trong lời phát biểu này là trình tự thăng tiến của quyền tự do.

Thế hệ đầu tiên đi vào đấu tranh là để giành được quyền học hỏi cho thế hệ nối tiếp. Việc học hỏi ấy mở từ quân sự để bảo vệ an ninh qua hàng hải để phục vụ đời sống, hầu  thế hệ thứ ba có thể tự do nghiên cứu về kiến trúc hay thi ca, hội họa hay thêu thùa... Quyền sáng tạo khởi đi từ tự do, và xứ sở chỉ có tự do khi giải quyết được bài toán ban đầu.

Then chốt nhất là bài toán chính trị.


***


Đọc cuốn "Đèn Cù" của tác giả Trần Đĩnh, người viết nhớ John Adams và trình tự thăng tiến của các thế hệ từ thời đấu tranh đến xây dựng để tiến tới quyền tự do mơ chuyện viển vông cho nghệ thuật vì nghệ thuật.

Nhớ đến ba vòng xoay lên của John Adams thì cũng biết được ba vòng xoáy xuống vì chính trị đốn mạt. Nếu trong đấu tranh có thể thủ tiêu đối thủ chính trị, cải cách ruộng đất hay truy diệt trí thức thì kết cuộc về nông tang là chuyện tang thương, về sáng tạo là sự nhắm mắt, hoặc thậm chí chẳng nhíu lưỡi thì "nhíu nhìn" - chữ của Trần Đĩnh.

Còn về hàng hải, thế hệ đốn mạt thứ ba cho ta Vinashin phá sản và hải quân Việt Nam ngơ ngác thúc thủ trước dàn khoan Hải dương 981 của Trung Quốc....

John Adams là đại trí thức và tranh đấu cho một nền chính trị sau này có thể đảm bảo quyền tự do cho mọi người, kể cả trí thức và nghệ sĩ. Những gì xảy ra tại Việt Nam từ 90 năm nay lại xoay theo hướng khác, và trí thức cùng nghệ sĩ là thành phần bị đầy đọa nhiều nhất.


***

Chúng ta trở lại một điều "không" trong lời phát biểu của John Adams.

Nhân vật lỗi lạc này nói đến quyền tự do nghiên cứu về toán học, triết lý, về địa dư, lịch sử, cho tới kiến trúc, thi ca, hội họa và cả nghệ thuật điêu khắc hay dệt thảm, v.v... vậy mà chẳng thấy ông nói gì về... kinh tế. Chỉ vì kinh tế cũng là chính trị, nội dung của cột báo định kỳ này.

Chính trị, như một cách diễn tả khác của Khổng Tử, là làm cho ngay ngắn. Nền tảng đầu tiên cho cả xã hội mà được ngay ngắn thì quyền tự do học hỏi và sáng tạo mới được phát huy theo viễn kiến lý tưởng của John Adams. Nếu vậy, tại sao ông không nhắc tới kinh tế, hay kinh tế chính trị học, là khái niệm đã có trong thời đại của ông?

Phải chăng vì đấy là môn học quá khó? Nhà vật lý thời danh của Thế kỷ 20 là Max Planck có lần nói với kinh tế gia nổi tiếng John Maynard Keynes rằng ông cũng có lúc muốn học về kinh tế mà về sau phải bỏ là môn quá khó. Có lẽ ông chỉ muốn nói cho vui, hay cho bạn mình vui mà thôi. 

Nhưng quả rằng nếu ai cũng có thể học về kinh tế, khi hành về kinh tế thì sợ đời lại khác. Vì khoa kinh tế cũng chứa đầy chân lý nhảm nhí, hoặc bị bẻ queo để phù trợ chánh sách nhảm nhí của chính trị.

Nhảm nhất là "Kinh tế Chính trị học Mác-Lênin", một môn học thuộc diện khảo cổ về loài tuyệt chủng, hay trong các Trường đảng của những đảng Cộng sản chỉ còn đếm được bằng vài ngón của nửa bàn tay. Nhảm nhì là "kinh tế học xã hội chủ nghĩa", theo định hướng nhà nước, với màu sắc Trung Hoa, Ba Đình hay Venezuela....

Tại sao một bộ môn có vẻ khoa học mà lại có thể đưa tới áp dụng nhảm nhí và gây phá sản, hoặc hiện tượng "sản nhập" thay vì sản xuất?

Lý luận nhảm nhí thật ra không phải là chuyện điên khùng. Nó khởi đi từ những tư tưởng có vẻ hợp lý và nghe được. Nếu không thì đã chẳng được cái mẽ khoa học tráng sơ ở bên ngoài và được nhiều chính khách áp dụng với khẩu hiệu bùi tai. Nhưng xâu chuỗi lý luận ấy thiếu mất vài mắt xích - và thành lý luận nhảy cóc.

Mắt xích bị thiếu đầu tiên – vi thiếu nên ít ai thấy! – chính là định nghĩa. Không có định nghĩa thì nhân dân hay giai cấp có thể hòa làm một và đảng của một giai cấp có thể cai trị toàn dân. Không định nghĩa thì "cải tạo" là xoá rồi mới xây, mà xây không nổi nên sau cải tạo mới là khủng hoảng. Thiếu định nghĩa nên "địa tô" mới là đấu tố, điền chủ mới bước xuống hố chôn người, "công bằng" mới thành cào bằng. Và mọi người đều thành vô sản dưới quyền cai trị của một thiểu số đang là đại gia phe phẩy sau khi đảng ta đã "đổi mới".

Định nghĩa của đổi mới hay định hướng xã hội chủ nghĩa là gì? Đấy là một bí mật quốc gia của hệ thống lý luận nhảm nhí của kinh tế.

Cuốn sách của Trần Đĩnh vẽ lại chân dung u ám của kinh tế chính trị học Mác-Lênin khiến lãnh đạo thời nay ở Hà Nội... yên tâm. Vì so với thời xưa được Trần Đĩnh viết lại thì họ có vẻ khá hơn cha anh trong đảng. Họ có thể nhét vào đầu chúng ta cái lý luận nhảm nhí đó về kinh tế thời nay.

Mà không chỉ có tại Trung Quốc hay Việt Nam, lý luận nhảm nhí về kinh tế cũng xuất hiện - và tung hoành – trong các nước có dân chủ, kể cả Hoa Kỳ.

Nhảm nhí như lý luận về mức lương tối thiểu pháp định đang được chính trường Mỹ thổi lên với sự cổ động om xòm của các nghệ sĩ màn bạc. Cái mắt xích bị thiếu là "hậu quả bất lường".

Chính khách viện dẫn mục tiêu cao đẹp của biện pháp mà bất chấp hậu quả không lường được về kinh tế là càng làm giới trẻ và những người nghèo hoặc thiếu tay nghề càng khó kiếm việc. Lãnh tụ các nghiệp đoàn thiên tả đều biết vậy mà lại ồ ạt chi tiền vận động không vì quyền lợi công nhân viên. Họ trục lợi nhờ biện pháp đó. Vì sao lại có nghịch lý ấy thì nhiều người không hiểu, nhất là trong giới truyền thông!

Kỳ khác ta sẽ tìm hiểu tiếp.


***


Ở đầu dòng, bài kinh tế này khởi sự với John Adams. Xin kết thúc cũng với John Adams, một trong những nhà sáng lập ra nền dân chủ Hoa Kỳ.

Nhân vật uyên bác này vẽ ra giấc mơ lý tưởng về chính trị, nhưng chẳng là người hoang tưởng khi nhắc rằng trong lịch sử ông chưa thấy một nền dân chủ nào mà không tự sát. Nền dân chủ có thể tiêu vong không vì nạn động đất hay ngoại xâm, mà vì tự sát khi áp dụng lý luận nhảm nhí.

Thí dụ thời sự là chuyện Argentina vỡ nợ. Đầu thế kỷ trước, xứ này thuộc về 10 quốc gia giàu nhất thế giới. Kinh tế vốn không dối trá, nhưng lý luận nhảm nhí về kinh tế khiến xứ này lụn bại dần.

Lên tới trình độ ấy mà còn tuột dốc thì lý gì đến Việt Nam, vốn chưa leo khỏi cái hố của đảng.


Cáo Phó - Cụ Bà Nguyễn-Xuân Hiếu



CÁO PHÓ



Gia đình chúng tôi xin thông báo
đến thân bằng quyến thuộc cùng quý bạn hữu gần xa:


Cụ Bà NGUYỄN-XUÂN HIẾU
Thế danh NGUYỄN THỊ THẢO
Pháp danh DIỆU TÍNH

Sinh ngày 29 Tháng Bảy năm 1922
(Mùng sáu Tháng Sáu năm Nhâm Tuất)
Đã yên nghỉ vào lúc 4:28 ngày 14 Tháng Chín, năm 2014
(Ngày 21 Tháng Tám năm Giáp Ngọ)
Tại Fountain Valley, California, Hoa Kỳ

Hưởng thọ 93 tuổi


Linh cữu quàn tại Peek Family Funeral Home - Phòng Số 5
7801 Bolsa Avenue, Westminster, CA 92683. Điện thoại: 714-893-3525

Chương Trình Tang Lễ:

Lễ Phát tang và Tụng niệm:

Do Hoà Thượng Chơn Thành cùng chư tăng chùa Liên Hoa chủ trì
Ngày Thứ Sáu 26 Tháng Chín vào lúc 17 giờ

Thăm viếng:

Ngày Thứ Sáu 26 Tháng Chín, từ 18 đến 20 giờ
Ngày Thứ Bảy 27 Tháng Chín từ 10 đến 18 giờ 

Lễ Di quan và Hoả táng:

Ngày Chủ Nhật 28 Tháng Chín từ 8:30 sáng
Linh cữu sẽ được hoả táng vào lúc 10:15


TANG GIA ĐỒNG KHẤP BÁO


Em chồng:

Nguyễn-Xuân Hữu, con và cháu
 Nguyễn-Xuân Thi, vợ và các con
Nguyễn-Xuân Thư, vợ, các con và cháu

Các con, cháu, chắt:

Nguyễn Thị Cẩm Nhung và con 
Nguyễn-Xuân Nghĩa và con
Nguyễn Thị Cẩm Thúy và các con
Nguyễn Thị Cẩm Vân, chồng, con và các cháu
Nguyễn Thị Cẩm Hương
Nguyễn-Xuân Trung và vợ
Nguyễn-Xuân Tín, vợ, con và các cháu
Nguyễn Thị Cẩm Anh và các con

*

CÁO PHÓ NÀY XIN THAY THẾ THIỆP TANG

Saturday, September 13, 2014

Khi Phản Chiến Phải Lâm Chiến


Nguyễn-Xuân Nghĩa - Việt Báo Ngày 140912

Chiến Lược IS Là Chiếc Lược Obama


* Người cười trên mây... khói *


Dù mọi người mong muốn, không mấy ai tin rằng Tổng thống Barack Obama đã có thể đề ra một chiến lược tiêu diệt mối nguy của một lực lượng xưng danh Nhà nước Hồi giáo (IS, hay ISIS, hay ISIL). Quả nhiên là sau một tuần lưỡng lự và một ngày đánh trống chuẩn bị dư luận. Tổng thống Mỹ đã đưa ra một chiếc lược trong một bài diễn văm om xòm.

Chưa ai hiểu rằng ông sẽ tự chải chuốt thế nào trong hai năm tới.

Là một Tổng thống phản chiến, chưa làm gì đã lãnh giải Nobel Hòa bình, Obama hứa với quốc dân rằng sẽ triệt thoái khỏi chiến trường Iraq và chấm dứt một cuộc chiến ngu xuẩn. Khi tái tranh cử năm 2012, ông nhấn mạnh đến thành tich của chiến lược Obama: Tổ chức khủng bố al-Qaeda tàn lụi, lãnh tụ Osaba bin Laden bị hạ sát, các đơn vị tác chiến của Hoa Kỳ đã rời Iraq, với viễn ảnh là đến cuối năm 2014 thì cũng triệt thoái khỏi chiến trường Afghanistan.

Khi ấy, Chính quyền của ông cố tình bỏ qua và còn che giấu nhiều lầm lẫn tại Lybia với vụ thảm sát ở Benghazi đúng hai năm trước, khiến viên Đại sứ cùng ba nhân viên ngoại giao và an ninh bị hạ sát. Khi ấy, vào năm 2012, Chính quyền của ông cũng lưỡng lự về đối sách với cuộc nội chiến tại Syria và phe lờ một mối nguy xuất phát từ việc hấp tấp rút khỏi Iraq, là sự bành trướng của lực lượng khủng bố xưng danh Thánh chiến Jihad từ Syria tràn qua Iraq, sau này tự cải tên là Nhà nước Hồi giáo IS.

Bây giờ, mối nguy đó đánh vào não trạng dân Mỹ qua việc cắt đầu hai nhà báo Hoa Kỳ.


***

Dù đa số hết muốn chính quyền can thiệp vào chuyện thế giới, hành động khủng bố man rợ của lực lượng có tham vọng lập ra một Đế quốc Hồi giáo toàn cầu khiến dư luận Mỹ lại đồng ý với việc dụng binh tại Syria chứ không chỉ thụ động ngăn ngừa trên lãnh thổ Iraq. Obama khỏi cần thuyết phục ai về mối nguy IS nữa.

Nhưng sự xoay chuyển tâm lý này xảy ra khi Hoa Kỳ sắp có cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Chẳng khác gì hoàn cảnh 2012, đấy mới là mối quan tâm ưu tiên của Obama: chính trị nội bộ. Ban tham mưu Obama muốn bảo vệ được đa số mong manh của đảng Dân Chủ tại Thượng viện hầu Tổng thống hoàn tất được việc cải tạo nước Mỹ. Chúng ta nên để ý tới sự kiện này.

Thông thường, khi đi bầu Quốc hội, dân Mỹ cân nhắc lá phiếu căn cứ đến các hồ sơ nội chính hơn là đối ngoại. Nhưng giữa những thất bại liên tục về nội chính, từ ObamaCare đến cả chục tai tiếng khác về sự gian manh của Hành pháp (dối trá về chuyện Benghazi, về cơ quan thuế vụ IRS, về khả năng của Bộ Tư pháp. về dịch vụ y tế cho thương phế binh hay nạn di dân thả con qua biên giới miền Nam, v.v...), mối nguy về IS khiến Tổng thống không thể không nói về an ninh và đối sách với quân khủng bố để lấy thêm tí điểm lẻ. Bèn làm: bài diễn văn tối Thứ Tư mùng 10 là cơ hội tuyên truyền cho sự sáng suốt của Obama và nhất là tranh thủ cử tri cho đảng Dân Chủ khi họ sẽ đi bầu vào ngày Thứ Ba mùng bốn Tháng 11 này.

Phải đọc ngược bài diễn văn từ dưới lên thì ta mới thấy ra hai mục tiêu đối nội và đối ngoại trong cùng một bài diễn văn của một Tổng thống đang mất hậu thuẫn của các thành phần dân chúng đã ủng hộ ông trong hai lần bỏ phiếu.


***


Bây giờ ta trở lại nội dung của Chiến lược IS, và vì sao đấy là chiếc lược cho một người ít tóc.

Về bối cảnh, sau thất bại thê thảm tại chiến trường Iraq khiến đảng Cộng Hoà tơi tả trong kỳ bầu cử 2006, Tổng thống George W. Bush liều lĩnh đi ngược trào lưu của quần chúng và quan điểm của ban tham mưu về an ninh và đối ngoại mà đề nghị chiến lược dồn quân đánh tới (surge).

Ông thay thế nhân sự lãnh đạo quân sự, đổ thêm quân vào Iraq để tìm thắng lợi quân sự hỗ trợ cho giải pháp chính trị, là huy động sự hợp tác của các lãnh tụ Sunni trong một chính quyền liên hiệp giữa ba xu hướng, Shia, Sunni và Kurd. Mục tiêu của việc dồn quân (chứ không phải đôn quân) là tạo điều kiện cho Hoa Kỳ triệt thoái khỏi Iraq.

Ngược với dự đoán của đa số, chiến lược Bush lại có kết quả tốt đẹp, đến độ được Obama áp dụng cho chiến trường Afghanistan qua việc dồn thêm ba vạn binh lính vào tìm thế mạnh quân sự, làm cơ sở cho việc thương thuyết với lực lượng Taliban, để Hoa Kỳ tháo chạy trong danh dự.

Nhưng phong cách Obama khi triệt thoái gần như vô điều kiện khỏi Iraq, và tham vọng độc tài của Thủ tướng Nouri al-Maliki tại Baghdad, đã để lại hậu quả tai hại ngày nay là lực lượng IS.

Chính trường Iraq phần nào giải quyết được bài toán Maliki khi buộc ông ta phải từ chức để Thủ tướng Haider al-Abadi xây dựng được một chính quyền liên hiệp trong tinh thần ba phe đại đoàn kết để đối phó với một lực lượng có quá nhiều phương tiện tài chánh lẫn quân số. Phần còn lại là trách nhiệm của Hoa Kỳ, nội dung của Chiến lược IS của Obama.

Chúng ta hãy điểm lại nội dung ấy.


***


Trước hết, sau Thượng đỉnh của Minh ước NATO vào hai ngày mùng bốn và mùng năm vừa qua tại Âu Châu, Obama không thuyết phục được toàn khối NATO cùng tham gia giải quyết mối nguy IS. Trong 28 nước thành viên, chỉ có chín quốc gia đồng ý tham dự là Anh, Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Đan Mạch, Gia Nã Đại, Thổ Nhĩ Kỳ và Úc Đại Lợi.

Một ngày trước khi Obama trình bày Chiến lược IS, Ngoại trưởng John Kerry nói tới sự kết hợp rộng lớn của hơn 40 nước có thể sát cánh với Mỹ. Khi Bush tung quân vào Iraq năm 2003, ông cũng nói đến "liên minh tự nguyện" gồm 43 quốc gia. Ngày nay, sự thể thật ra không khác. Trừ chi tiết là truyền thông cánh tả tại Hoa Kỳ cũng nằm trong liên minh tự nguyện đó, còn các chính khách cánh hữu thìObama khỏi lo, họ đều thúc giục Chính quyền phải cương quyết ra tay.

Đấy là một lợi thế đáng kể cho Tổng thống.

Vì Hoa Kỳ nằm bên này Đại Tây Dương nên khi nào ra quân, chính đáng hay không, Mỹ đều cần đồng minh để có tiền trạm, căn cứ quân sự, hệ thống tiếp vận và thông tin về tình báo, vv.... Do đó, việc chín thành viên NATO và hơn 40 nước sẵn sàng hỗ trợ "chiến dịch chống khủng bố" – counterterrorism campaign - của Tổng thống là một ưu thế, về chính nghĩa và chiến thuật.

Nhưng thực tế sẽ là một chuỗi mâu thuẫn của sự nhập nhằng có màu sắc Obama.

Đầu tiên, không hổ với danh xưng chủ hòa mà thực chất là phản chiến, Obama nói trước là ông sẽ không đổ quân vào trận địa. Sự nhập nhằng ở đây là định nghĩa về "đổ quân": Binh lính huấn luyện kỹ thuật tác chiến cho quân đội Iraq, mạng lưới quân báo thu thập tin tức cho chiến dịch không tập và các đơn vị biệt kích được thả vào chiến trường để truy lùng khủng bố, v.v... có được gọi là "quân" hay chăng?

Sự nhập nhằng ấy là cần thiết về chính trị trong một năm bầu cử, nhưng sẽ tạo cơ hội cho phe phản chiến bên cánh cực tả tấn công chủ trương của Obama.

Mâu thuẫn thứ nhì là vì từ chối tung quân vào trận, Obama muốn ôm quá nhiều thứ: vừa oanh tạc các mục tiêu quân sự của lực lượng IS tại Iraq và Syria, vừa trang bị võ khí cho các nhóm võ trang nổi dậy tại Syria chống chế độ Bashar al-Assad và chống lực lượng IS, vừa hợp tác với Iran tại Iraq, vừa vận động sự tiếp tay tại Syria từ một đối thủ của Iran là Saudi Arabia, v.v....

Chiến lược IS của Obama có trọng tâm thử nghiệm lại trên chiến trường Syria việc vận dụng cả ba phe Sunni, Shia và Kurd tại Iraq. Nhưng các nước Á Rập Hồi giáo lại quá thất vọng với Obama vì nhiều chuyện, như Egypt, Libya, Syria và chủ trương hòa giải với Iran. Họ có muốn sát cánh với Hoa Kỷ trong chiến dịch hợp tác đa phương này không?

Hoặc xứ Thổ Nhĩ Kỳ Turkey trong NATO lại muốn bắt cá hai ba tay, vừa ủng hộ chiến dịch chống khủng bố của Mỹ tại Iraq vừa yểm trợ lực lượng khủng bố Hamas trên Dải Gaza và gây hiềm khích với cả Israel và Ai Cập.... Turkey sẽ sát cánh với Mỹ tới cỡ nào, rồi bao giờ thì sẽ xoải cánh bay nghiêng?

Cho nên "Liên minh tự nguyện" – coalition of the willings – đã có mầm phân hóa mà chẳng xứ nào tin vào thực tâm hay khả năng của Tổng thống Mỹ.

Mâu thuẫn thứ ba là trò chơi vận dụng sức người tại Syria.

Obama vừa muốn chống chế độ al-Assad tại Damascus lại vừa đánh vào hậu phương của lực lượng IS bằng cách yểm trợ, trang bị võ khí, cho các nhóm dân quân nổi dậy được gọi là "ôn hòa". Trong các nhóm này, mạnh nhất chính là phe Salafist giương cờ Thánh chiến. Đấy là lực lượng Hồi giáo cực đoan muốn tranh hơi với Nhà nước Hồi giáo, tương tự như lực lượng IS đã muốn tranh hơi, và vượt qua mức độ hiếu sát, của al-Qaeda. Họ được gọi là ôn hoà vì cần võ khí của Mỹ - và vì chưa chống Mỹ.

Lấy vỏ dưa để đập vỏ dừa có khi sẽ lại trao duyên lầm tướng cướp, như tiền lệ đã thấy tại Libya: Mỹ lật đổ chế độ Muamar Ghaddafi tại Tripoli rồi bị tấn công tại Benghazi rồi tháo chạy khỏi Tripoli.

Những mâu thuẫn ấy mới dẫn đến bài toán thật:

Làm sao yểm trợ các lực lượng nổi dậy tại Syria để làm suy yếu Nhà nước Hồi giáo IS mà không gián tiếp củng cố chế độ độc tài al-Assad? Nếu mạnh tay biến xứ này thành vùng oanh kích tự do như tại Libya, sự hoang tàn của Syria là mảnh đất phì nhiêu cho quân khủng bố. Nhưng khi làm chế độ al-Assad bị lung lay tại Syria thì làm sao kêu gọi sự hợp tác của Iran, quốc gia đỡ đầu cho al-Assad và đang có ý đồ làm bom hạch tâm để lãnh đạo thế giới Hồi giáo theo kiểu khác?


***
Kết luận?

Vì mục tiêu chính trị nhất thời trong một năm bầu cử, Obama vẽ ra lộ trình chằng chịt của một mê cung. Hoa Kỳ sẽ loay hoay trong đó cho tới kỳ tổng tuyển cử 2016. Cho đến khi nước Mỹ có một tổng thống mới. Từ nay đến đó, hài kịch tại Mỹ có thể là bi kịch cho xứ khác.

As usual – như mọi khi....