[Ga: een map omhoog, voorpagina]

Saturday, December 20, 2014

Giải Darwin Kỳ Khôi



Nguyễn-Xuân Nghĩa Ngày 141219
"Vùng Oanh Kích Tự Do"

Khi người hùng vung đao tự thiến  


 
* "Một lũ tự thiến?" Tranh minh diễn trên tuần báo Sống *



Tuần báo SỐNG hân hạnh được sự hợp tác của chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa trong một cột mục thường xuyên khởi sự từ Tháng 12, 2014. Chúng tôi xin trang trọng giới thiệu "Vùng Oanh Tự Do" của một nhà bình luận khỏi cần giới thiệu nhiều.... Chỉ biết rằng với SỐNG thì phong cách bình luận như oanh kích của tác giả này đặc biệt là sống động.



Có óc khôi hài thường phải là người thông minh. 

Thường là vậy, vì nói lời vô duyên mà làm thiên hạ bật cười thì trong nụ cười đã có niềm ái ngại. Đáng thương hơn nữa là khi chính đương sự kém thông minh nên không biết vì sao ta lại như hề. Hãy dẫn ngay một thí dụ, như viên thuốc đắng – cho xong.

Khi một quan chức của đảng ta ở Hà Nội vênh váo nói với người Thái, rằng dân ta anh hùng đã đánh thắng ba đế quốc đầu sỏ như Nhật, Pháp, Mỹ thì người Thái ngỡ ngàng. Họ lịch sự trả lời, với nụ cười mỉm. "Còn chúng tôi thì chẳng phải đánh ai cả!" 

Đã lẹt đẹt vào tới Thế kỷ 21 mà còn ngớ ngẩn như vậy thì chẳng phải vô duyên cũng là vô tâm, vô đạo.

Hãy để phường tục tử ở đó mà trở về trí thông minh....

Phải thông minh thì mới tinh quái nhìn ra nhiều nghịch lý hay phi lý của đời sống và nói lên điều bất ngờ khiến người khác bật cười. Đôi khi "cười cợt là để sửa phong hóa" như một tác giả Ý chủ trương. Thường thì người ta sửa phong hóa bằng cách chế diễu hay châm biếm... cho chừa. Nếu như người bị diễu nhìn ra cái hố của mình để khỏi lao vào đó.

Người cộng sản thì không. Họ cứ nghiêm và buồn với sứ mệnh cách mạng nên không thể có văn hóa khôi hài. Đấy là kẻ vô duyên có truyền thống, được nết đạo đức giả sau mặt nạ nghiêm túc mà méo như mặt mo. Và tiếng cười nếu có thì chỉ xuất hiện từ thành phần thông minh bị họ áp bức. Đấy là nét chung của mọi xã hội bị cộng sản thống trị.

Nói về tinh thần khôi hài, dân Mỹ vốn thuộc loại thông minh mà lại sống trong một xã hội cởi mở. Họ chẳng húy kỵ điều gì nên tha hồ... oanh kích tự do. Dẫn như vậy là để nói về một giải thưởng của Mỹ, có mặt cách nay 30 năm mà vì nghiêm và buồn nên dân ta nhiều người ít biết.

Xin hãy biết để cười - sau đó có khóc thì cũng là phải đạo.

Ai trong chúng ta cũng có thể biết nhà bác học người Anh là Charles Darwin, cha đẻ thuyết tiến hóa xuất hiện vào Thế kỷ 19, là sự cải tiến tự nhiên của các di tố hay chủng tử. Thế rồi nhờ dân Mỹ mà ông Charles này làm ta cười như ông Charles kia, là anh hề Charlot người Anh nổi tiếng trong Thế kỷ 20.

Năm 1985, chẳng lý luận gì về lẽ đúng sai của thuyết Darwin, một số người đề nghị trao giải cho "những ai đã có sự hy sinh tột cùng, là mất mạng, để loại bỏ cái di tố lố bịch của bản thân ra khỏi kho chủng tử tốt tươi của nhân loại". Nhớ đến công lao nghiên cứu của Charles Darwin, họ gọi đó là "Giải Darwin". 

Năm 1993 một nữ sinh viên tại Berkeley rồi Stanford, sau này chuyên về thần kinh sinh lý học, bèn khai triển cái ý lạ và tiêu chuẩn hóa giải thưởng. Người trúng giải phải tuyệt mệnh hay ít ra tuyệt tự qua hành động tỉnh táo mà cực xuẩn ở tuổi trưởng thành, để tự kết thúc đời mình. Mà không làm hại người khác. 

Nàng Wendy Northcutt còn sưu tầm và viết nhiều sách về giải thưởng. Cuốn sách đầu tay nằm sáu tháng trên danh mục bán chạy nhất của tờ New York Times vì thiên hạ muốn biết về những kẻ khờ trúng giải. Ai thích cười và mê điện ảnh thì còn có phim "The Darwin Awards" phát hành năm 2006.

Vài thí dụ giúp ta mường tượng ra cái giải kỳ khôi ấy. 

Có chàng gắn máy phản lực vào xe hơi để đạt tốc độ gần 500 cây số trên sa mạc Arizona, rồi lao xe xuống vực chết tốt. Chàng kia thì tự tử bằng cách nuốt chất nytroglycerin và gieo mình vào tường chờ thuốc nổ. Một chàng khác thì muốn đi nhanh, bèn ngồi vào xe đẩy hàng của siêu thị rồi tự giàng vào đuôi xe hỏa - nên bay vào cửa tử. Nhờ đó, thiên hạ bớt nhiều kẻ khùng.

Bạn đọc chẳng nên ngạc nhiên khi mấy khôi nguyên kể trên đều thuộc phái khỏe: mới đây, một công trình nghiên cứu các giải Darwin từ 1993 đến 2014 cho biết là đến 90% khôi nguyên là đàn ông! Đau thật. Phái yếu không chỉ là phái đẹp mà còn thông minh hơn nhiều.

Vắn tắt lại, yếu tố chính của cái giải kỳ khôi này là phải do một hành động kỳ cục, mà khôi hài.  

Mất hơn 500 chữ giới thiệu Giải Darwin rồi thì xin đi vào thời sự....


***


Khách có kẻ ỡm ờ hỏi người viết: theo ý các hạ, trong số những người mà thiên hạ đều biết thì ai có thể trúng giải Darwin? 

Tần ngần mất hai ly đế và nửa điếu thuốc để đếm lịch, người viết này mới tìm ra một nhân vật danh bất hư truyền... từ 2224 năm trước. 

Trung Hoa rất tự hào về Tần Thủy Hoàng Đế - Hoàng đế đầu tiên của nước Tần mà. Ít ai biết là nhân vật lịch sử ấy rất đáng lãnh giải Darwin sau khi gồm thâu lục quốc và lên ngôi cửu trùng. Ngất ngưởng như một thiên tài chính trị trên đó rồi, Ngài lại muốn giỡn mặt tử thần mà bắt triều đình đi tới góc bể bên trời tìm thuốc trường sinh bất lão. Có phải là người tỉnh táo trưởng thành mà còm ôm chuyện hão không?

Kết quả thì bạo chúa "chuyển sang từ trần" ở tuổi 50 - cái tuổi mà cụ Khổng gọi là "tri thiên mệnh"! Chỉ vì nghe lời thuật sĩ mà gã nuốt thủy ngân để cầu trường thọ! 

Xin chú giải về chữ "chuyển sang từ trần", nó thể hiện trí thông minh của dân ta. Đấy là thơ lục bát theo kiểu Bút Tre: 

"Nghe tin như sét đánh ngang.
Bác Hồ đang sống chuyển sang từ trần!"


Và trở lại chuyện bạo chúa đi vào bất tử bằng thủy ngân.

Bảo rằng thời đó chưa có khoa học nên gã này chẳng biết, chứ cớ sao thời nay, con cháu cường Tần vẫn trộn thủy ngân vào thức ăn bán ra ngoài? Và vì sao chúng ta thoải mái nuốt vào? Giải Darwin cho những ai đây?

Khách bèn hỏi: Có khi nào mà một tập thể lại chen vai lãnh giải không? - E rằng có!

Trong "Bước Nhảy Vọt Vĩ Đại", văn hoa thì gọi là Đại Dược Tiến, Mao Trạch Đông làm 36 triệu người chết trong thời bình từ đầu năm 1958 đến cuối năm 1961. Đấy là ước tính của nhà báo Dương Kết Thằng trong cuốn biên khảo đồ xộ 1200 trang sau hai chục năm sưu tầm tại chỗ. Cuốn sách chỉ được xuất bản tại Hong Kong có tên là "Mộ Bi – Trung Quốc Lục Thập Niên Đại Đại Cơ Hoang Kỷ Thật", là "Mộ bia - Sự thật về Trận Đói tại Trung Quốc vào Thập niên 60".

Nếu kể thêm khoảng 40 triệu đứa trẻ không ra đời vì cha mẹ chết thảm trong cảnh "cơ hoang" – chết đói khi được mùa – thì số nạn nhân lên tới 76 triệu! Dù vậy, họ Mao không thể lãnh giải Darwin. Vì lão vẫn sống nhăn cho tới 1976.

Chỉ có cái tập thể u mê kia mới đáng lãnh giải khi đã tuyệt tự mà vẫn sùng bái lãnh tụ.

Nhưng họ nên chia giải cho đảng ta ở Hà Nội khi các lãnh tụ Cộng sản khuân về chất thủy ngân trong tư tưởng Mao cho dân ta nốc đầy họng trong cuộc cải cách ruộng đất và các đợt chỉnh phong chỉnh huấn, chống hữu khuynh, rất linh tinh mà độc ác....

Trên kia có dẫn lời một quan chức của Hà Nội với người Thái về anh hùng tính của dân ta khi đã cả thắng ba đế quốc đáng sợ là Nhật Pháp Mỹ. Hãy đổi qua thơ cho vui.

"Phương Nam nguyện hái hoa màu lửa,
Cho thỏa lòng mơ bạn Bắc Kinh"....

Khi viết như vậy, nhà thơ Chế Lan Viên cúc cung tận tụy này không dám chế diễu chế độ. Ngày nay, khi Đông hải của ta nằm dưới tầm đạn của nó thì lòng mơ ấy mới đượm chất khôi hài bi thảm. Vì dân ta hái hoa màu lửa trong nửa thế kỷ để dâng thành quả cho bạn Bắc Kinh. Cho cái Đế quốc thật ở ngay trên đầu! Có đáng lãnh giải Darwin không?

Nhưng thôi, hãy luận về chuyện hiện đại.

Sau khi mất Hoàng Sa năm 1974, sáu tỉnh bị dập năm 1979, rồi mất Gạc Ma năm 1988 – toàn vào tay Trung Cộng – năm 1990, các lãnh tụ của đảng ta còn lén vào hẻm Thành Đô để tìm đường cứu vãn chế độ. Khi ấy, sự phá sản của chủ nghĩa cộng sản đã chình ình trong cơn địa chấn Đông Âu và đà sụp đổ của Liên Xô.

Họ giàng xe vào đuôi tầu để đâm đầu vào chỗ chết. Rồi mơ vòng hoa bốn tốt có cẩn 16 chữ vàng như lời ai điếu của bọn xỏ lá. Đáng giải Darwin.

Vốn người khó tính – và hơi đểu – khách hỏi gặng là có tìm ra giải Darwin về... kinh tế chăng?

Dại gì mà rơi vào đó! Xin dành cho nhiều kỳ oanh kích khác mà chỉ nói chuyện... thất kinh. Xin dàn typo hãy cẩn thận vì trên máy gõ, chữ "Y" nằm sát chữ "T". Không nên viết chuyện bặt kinh kỳ.

Số là Giải Darwin chú trọng đến di tố, cái "gene". Và nhấn mạnh đến tiêu chuẩn "tuyệt tự", làm kẻ khờ hết sinh con đẻ cái nên cái di tố ngu xuẩn được chấm dứt tại chỗ bằng hành động ngớ ngẩn. Nói vậy thì quần hào đọc báo sẽ khó mường tượng ra cái ý khôi hài của giải thưởng.

Vì thế, xin diễn nôm cái tên của giải thưởng thành "Vung Đao Tự Thiến". Chỉ có người hùng mới thích chơi đao. Làm người Thái dúi dụi bật cười.

Bỗng dưng nhớ Vũ Hoàng Chương.

Nhà thơ của chúng ta ngợi ca hành vi hào hiệp của Kinh Kha khi giấu dao chủy thủ trong bản đồ - chưa có chín lưỡi bò - vào ám sát Tần Thủy Hoàng Đế. Chữ của Vũ Hoàng Chương là danh ngôn để đời:

"Một áng dao bay ngàn thuở đẹp
Dù sai hai trúng vẫn là dư".

Ai chẳng biết Kinh Kha đâm hụt vào cột và xoạc cẳng chửi thề, nên bạo chúa không chết vì dao mà vì nuốt thủy ngân. Cái đau là đâm sai trong việc đúng. Chứ trong chiêu thức "Vung Đao Tự Thiến" bọn hùng hục của ta trong cõi Ba Đình đời nay đều vung đâu trúng đó.

Bài này đã giao hẹn từ đầu: "hãy biết để cười".

Sau đó thì khóc...


Wednesday, December 17, 2014

Mối Nguy Của Mỹ Kim Lên Giá

Việt Long & Nguyễn-Xuân Nghĩa, RFA Ngày 141217
"Diễn đàn Kinh tế" 
 
Khủng hoảng tài chính đang chờ dợi - vì Mỹ kim lên giá


000_Hkg2687325-305.jpg
* Một nhân viên ngân hàng đang đếm tiền đô la Mỹ - AFP photo* 



Nửa đêm rạng sáng Thứ Ba 16, Liên bang Nga bất ngờ nâng lãi suất ở mức rất cao là từ 10,5% lên 17% để chặn đà tuột dốc quá nặng của đồng Rúp. Vậy mà khi thị trường tài chính mở cửa tại New York báy tiếng sau, đồng bạc Nga tiếp tục mất giá. Một vụ khủng hoảng ngoại hối vừa xảy ra trước mắt chúng ta và có thể là bước đầu của cơn chấn động cho các nước đang phát triển. Một trong nhiều nguyên do chính là việc Mỹ kim lên giá làm dầu thô mất giá còn nặng hơn nữa. Giữa loạt tổng kết về kinh tế năm 2014 và dự đoán cho năm 2015, tiết mục Diễn đàn Kinh tế sẽ phân tích nguyên nhân và hậu quả của việc Mỹ kim lên giá qua phần trao đổi cùng chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa do Việt Long thực hiện sau đây:

Tiền Mỹ tăng giá, giá dầu sụt nặng hơn 


Việt Long: Xin kính chào ông Nguyễn-Xuân Nghĩa. Thưa ông, trong nhiều chương trình liên tiếp từ đầu tháng, tiết mục chuyên đề về kinh tế của chúng ta đang làm loạt tổng kết về năm 2014 để dự báo cho năm 2015. Với độc giả của chúng ta thì cách nay hai tháng, ông phân tích việc Mỹ kim lên giá so với các ngoại tệ khác và nói rằng việc đó có  thể dẫn đến nhiều biến động cho các nền kinh tế đang phát triển. Quả nhiên là chúng ta thấy ngay một vụ khủng hoảng về ngoại hối khi vào đêm Thứ Ba Liên bang Nga đột ngột tăng lãi suất để vực giá đồng Rúp mà tiền Nga tiếp tục rớt giá khi các thị trường mở cửa. Để tiếp tục loạt bài tổng kết, xin đề nghị ông phân tích cho độc giả của chúng ta thấy nhiều khía cạnh khác nhau của việc Mỹ kim lên giá, với phần kết luận tập trung vào Việt Nam.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Cuối năm nay, ta đang thấy hai biến động tiên báo nguy cơ khủng hoảng cho các nền kinh tế đang phát triển vào năm tới. Trước hết là việc dầu thô sụt giá nặng vì lý do cung cầu, trong sáu tháng mất gần phân nửa và gây họa cho các nước xuất khẩu dầu, trong đó có Việt Nam. Nhồi vào đấy là việc Mỹ kim lên giá mạnh so với các ngoại tệ khác, và vì Mỹ kim là ngoại tệ chính để tính giá dầu, khi tiền Mỹ tăng giá thì lại càng làm giá dầu sụt nặng hơn.

- Là quốc gia lấy dầu khí làm lực đẩy cho nền kinh tế lạc hậu, Nga bị suy trầm kinh tế, nguồn thu sa sút và đồng bạc mất giá đi cùng nạn tẩu tán tài sản vì các đại gia lật đật ôm tiền tháo chạy. Hậu quả là tiền sụt giá hơn phân nửa khiến chính quyền mất gần trăm tỷ đô la trong dự trữ để can thiệp vào thị trường ngoại hối hầu bảo vệ đồng Rúp mà không xong. Biện pháp tăng lãi suất đến 6,5% là mức chỉ thấy năm 1998 khi chấn động từ Đông Á khiến Liên bang Nga bị khủng hoảng tài chính và vỡ nợ. Bây giờ thì chỉ còn biện pháp kiểm soát ngoại hối là cấm trao đổi mua bán ngoại tệ mà thôi. Đầu năm nay, Nga gây ra vụ khủng hoảng Ukraine khi chiếm bán đảo Crimea, đến cuối năm, họ bị khủng hoảng vì tác động của thị trường hơn là vì phản ứng của Tây phương.

Việc Mỹ kim lên giá mạnh so với các ngoại tệ khác, và vì Mỹ kim là ngoại tệ chính để tính giá dầu, khi tiền Mỹ tăng giá thì lại càng làm giá dầu sụt nặng hơn. Nguyễn-Xuân Nghĩa

Việt Long: Xin hỏi ông một câu rất thường thức là khi kinh tế bị suy trầm thì người ta thường phải hạ lãi suất để kích thích kinh tế như trường hợp vừa xảy ra tại Trung Quốc, Nam Hàn hay Việt Nm, Thái Lan, Singapore,  chứ vì sao Nga lại tăng lãi suất?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa là câu hỏi ấy rất hay vì cho thấy sự tuyệt vọng của Chính quyền Nga. Trong luồng giao dịch giữa các nước thì tỷ giá ngoại hối hay hối suất phản ảnh sự sai biệt về sức mua, đà lạm phát hay lãi suất giữa hai nền kinh tế. Liên bang Nga muốn thu hẹp sai biệt bằng cách nâng lãi suất thì cũng tựa như leo lên ghế treo sợi dây xiết cổ để mình cao hơn người.

Việt Long: Bây giờ ta mới đi vào phần chính là những rủi ro của việc Mỹ kim lên giá khi ta nghĩ đến trường hợp Việt Nam.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ Việt Nam có thấy vấn đề khi kín đáo thu hẹp luồng giao dịch bằng ngoại tệ nên ngược lại cũng sẽ phải trả giá cao hơn. Chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu vụ này.

- Cách nay sáu năm, khi khủng hoảng tài chính bùng nổ tại Mỹ giữa chu kỳ suy trầm kinh tế thì Hoa Kỳ đã tăng chi, hạ lãi suất và ào ạt bơm tiền để kích thích kinh tế. Hậu quả là tiền nhiều và rẻ khiến đô la sụt giá và tràn qua các nền kinh tế khác để tìm cơ hội kiếm lời cao hơn. Đồng tiền đó không có chân và tự nhiên chạy qua xứ khác mà do quyết định vay nợ, đầu tư buôn bán giữa các nước, và khi ấy ai cũng nghĩ mình khôn khi vay tiền Mỹ với giá rẻ để kiếm lời nơi có lãi suất cao hơn. Vì trong vụ Tổng suy trầm năm 2008-2009, ba khối kinh tế công nghiệp hoá là Âu, Mỹ, Nhật đều gặp khó khăn cho nên luồng tư bản nóng chủ yếu chảy vào các nền kinh tế đang phát triển như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Turkey hay cả Việt Nam, v.v....

- Thế rồi đồng Mỹ kim đụng đáy từ năm 2010 mà ít ai chú ý. Và khi Nhật Bản cùng Âu Châu chưa ra khỏi khó khăn thì kinh tế Mỹ lại hồi phục tương đối khá hơn cả nên đô la bắt đầu lên giá và còn tăng giá mạnh, khi Ngân hàng Trung ương Mỹ loan báo quyết định "vuốt nhọn chính sách tiền tệ" kể từ Tháng Năm năm 2013. Cụ thể là sẽ giảm dần mức bơm tiền qua các biện pháp bất thường gọi là QE, là "tăng mức lưu hoạt có định lượng". Mùa Thu vừa qua, Hoa Kỳ chính thức chấm dứt việc bơm tiền và Mỹ kim tăng vọt so với các ngoại tệ chính yếu khác.

 

Tiền Mỹ tăng đến đâu thì dừng?


Việt Long: Xin được hỏi ngay rằng tiền Mỹ đã tăng, nhưng sẽ tăng đến mức nào và tới đâu thì dừng?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thật ra khó ai biết là đô la sẽ tăng đến đâu nhưng vẫn có cơ sở dự đoán với ít nhiều chính xác, là điều mà những người nghiên cứu phải theo dõi hàng ngày.


Đồng đôla Mỹ và euro Âu Châu. AFP PHOTO.
Đồng đôla Mỹ và euro Âu Châu. Ảnh AFP 

- Người ta thường đo sức mạnh của Mỹ kim với các ngoại tệ chính qua một chỉ số gọi là DXY. Nếu nhìn vào đường tuyến biểu hiện chỉ số này trong lâu dài thì ta thấy ra hiện tượng là trong đà lên xuống của tiền Mỹ, thì từ nhiều năm nay, mỗi lần xuống lại đụng một đáy cao hơn rồi khi lên lại đụng trần cao hơn và hiện nay đang mấp mé ở số 88. Theo phép phân tích gọi là "kỹ thuật" thì đấy là chỉ dấu tiên báo đà gia tăng rất cao và nếu chỉ số DXY bung khỏi mức chặn là 100 thì Mỹ kim còn tăng vọt và có thể lên tới cái đỉnh 120 đã từng thấy năm 2002. Tức là so với hiện nay, đô la Mỹ còn có thể lên giá thêm từ 35 tới gần 40% nữa!

- Đấy là kịch bản đáng sợ nhất cho các nước đang phát triển quá lệ thuộc vào đồng Mỹ kim. Kết hợp với việc dầu thô sụt giá và mối quan hệ giữa giá dầu có thể còn sụt với đồng đô la sẽ còn lên thì ta thấy ra mối nguy còn cao hơn của các nước bán dầu đang lệ thuộc vào tiền Mỹ, là trường hợp Việt Nam. Thực tế thì chúng ta đang gặp một nguy cơ khủng hoảng tài chính toàn cầu và những gì vừa xảy ra tại Nga chỉ là dấu hiệu đầu tiên.

Việt Long: Thưa ông, ngoài cái khía cạnh rất chuyên môn về đường tuyến biểu hiện giá trị của đô la như ông vừa trình bày thì thính giả của chúng ta có cơ sở gì khác để theo dõi và dự đoán không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trong tiết mục tuần trước của chương trình này, chúng ta đã nói đến viễn ảnh tôi gọi là "toàn cầu dị biệt" vì hoàn cảnh và chính sách khác biệt của từng nền kinh tế. Trước đó, cũng diễn đàn này có nói tới nguy cơ của một trận chiến toàn cầu về ngoại hối khi nhiều nước thi đua phá giá đồng bạc bằng biện pháp tiền tệ để kích thích kinh tế qua xuất khẩu. Bây giờ, ta lại gặp những chuyển động trái chiều khi Mỹ kim lên giá thật mạnh. Điều đáng sợ là lắm người, kể cả giới đầu tư hay quản lý kinh tế các nước nghèo, lại ít để  ý tới chuyển động ấy.

- Bây giờ, khi cần theo dõi tình hình chung để suy ra hoàn cảnh riêng của mình thì tôi cho là ta nên nhớ đến một quy luật. Là khi đô la lên giá quá lâu thì hậu quả sẽ tai hại cho các nước đang phát triển bị mắc nợ quá nhiều bằng tiền Mỹ. Lý do là Mỹ kim lên giá càng làm đồng bạc của họ mất giá và đánh sụt luôn mức tín nhiệm của quốc gia khi cần vay tiền trên thị trường trái phiếu quốc tế. Hậu quả là nhiều nước nghèo sẽ hụt ngoại tệ và kinh tế bị họa. Nếu xứ này lại xuất khẩu nguyên nhiên vật liệu là các sản phẩm mất giá khi kinh tế thế giới suy trầm và đô la lên giá thì họ bị thiệt ở cả hai đầu, đó là trường hợp Việt Nam với dầu thô sụt giá.

 

Tình hình Việt Nam


Năm 2014 là năm có quá nhiều tai ương trong 12 tháng liền, e rằng năm tới sẽ còn nguy khốn hơn vậy cho các nước đang phát triển, kể cả Việt Nam. Nguyễn-Xuân Nghĩa

Việt Long: Thưa ông, nói về Việt Nam thì cuối Tháng Tám vừa rồi, Việt Nam vừa vay một tỷ đô la khi phát hành trái phiếu yết giá bằng đô la với hy vọng trả phân lời thấp hơn để dùng tiền đó trả lại các khoản nợ đã vay từ năm 2010 với phân lời cao hơn. Ba tháng sau thì tình hình ra sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa rằng đấy là kỹ thuật người ta gọi là "đảo nợ", nôm na là vay nợ rẻ để thanh toán nợ đắt và chúng ta đã có một chương trình về vụ đi vay để đảo nợ như vậy.

- Khi ấy, chúng ta có cảnh báo, rằng "Khi đi vay thì một đô la trị giá hai vạn, khi phải trả lại phải mất hai vạn rưởi mới mua được một đô la thì ngoài chuyện phân lời đắt đỏ hơn, Việt Nam còn đỏ mắt để có ngoại tệ trả nợ đáo hạn." Chuyện ấy đang xảy ra, cho nên ngân hàng nhà nước phải hạn chế việc cho vay bằng ngoại tệ cho doanh nghiệp, và sẽ lại gây ra vấn đề khác cho năm tới! Người ta có thể tin là tài khóa 2014 đang kết thúc với ngân sách của Việt Nam tương đối quân bình, nhưng qua năm tới thì tình hình sẽ khác. Nguồn thu nhờ dầu khí sẽ sụt vì dầu thô mất giá mà khoản nợ bằng ngoại tệ lại tăng vì Mỹ kim lên giá, trong khi đó, số công trái là nợ nần của khu vực công đã cao gần bằng ngân sách quốc gia. Năm 2015 vì vậy sẽ là năm cực kỳ khó khăn.

Việt Long: Câu hỏi cuối, thưa ông, trong hoàn cảnh nguy ngập như vậy của Việt Nam, xin đề nghị ông mở ra bối cảnh chung của các nước khi Mỹ kim lên giá.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Một trong những điều nên theo dõi để thấy ra bối cảnh bất trắc của thế giới là ta nên đọc báo cáo mới đây của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế BIS, một loại ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương trên thế giới.

- Người ta cứ nghĩ rằng sau khi tưởng Mỹ kim sụt giá các nước đua nhau đi vay bằng tiền Mỹ rất rẻ và khoản nợ toàn cầu bằng tiền Mỹ lên tới từ hai ngàn cho đến năm ngàn tỷ đô la. Báo cáo của ngân hàng BIS vừa cho biết thêm khoản nợ ngoài hệ thống ngân hàng lại lên tới 9.000 tỷ đô la nữa. Bây giờ khi đô la lên giá thì các khách nợ xoay trở ra sao? Tức là khủng hoảng tài chính đang chờ đợi toàn cầu, kể cả Trung Quốc đang bơi giữa dòng xoáy. Khi đó ai sẽ cứu ai với những đối sách khác biệt như vậy? Năm 2014 là năm có quá nhiều tai ương trong 12 tháng liền, e rằng năm tới sẽ còn nguy khốn hơn vậy cho các nước đang phát triển, kể cả Việt Nam.

Việt Long: Xin cảm tạ ông Nghĩa về những lời cảnh báo đáng sợ này!

Tuesday, December 16, 2014

Lấy Hoá Quyền Đẩy Hoá Lộc



Nguyễn-Xuân Nghĩa Ngưởi Việt ngày 141215
"Kinh Tế Cũng Là Chính Trị"

Mũi Tên Thứ Tư Của Thủ Tướng Shinzo Abe   


* Thủ tướng Abe cười tươi đêm 14: mỗi đóa hồng là một đơn vị thắng cử *



Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe vừa thắng một keo táo bạo để tiếp tục thi hành giải pháp cứu nguy kinh tế còn táo bạo hơn nữa. Nhưng chuyện không dễ.

Mọi sự có thể khởi đầu vào Tháng Tư, khi Chính quyền Shinzo Abe của đảng Tự Do Dân Chủ (Liberal Democratic Party,  LDP) tăng thuế suất tiêu thụ từ năm lên tám phần trăm. Lý do tăng thuế có sự chính đáng về kinh tế vì ngân sách bội chi quá nặng và gánh công trái của nhà nước lên tới mức kỷ lục. Lý do chính trị còn chính đáng hơn nữa vì sức ép từ trong đảng và từ Bộ Tài chánh cùng Ngân hàng Trung ương để giảm trừ hai khiếm hụt đó.

Nhưng việc tăng thuế lại đánh sụt mức tiêu thụ èo uột và sáu tháng sau thì kinh tế bị suy trầm.

Một ngày sau khi nạn suy trầm được xác nhận thì hôm 18 tháng trước, Thủ tướng Abe bèn lùi một bước qua quyết định hoãn việc tăng thuế từ 8% lên 10% cho đến năm tới, và tiến hai bước khi giải tán Quốc hội để tổ chức bầu cử sớm, vào ngày 14 Tháng 12.

Kết quả bầu cử vừa qua là đảng LDP lại thắng lớn với 291 ghế Dân biểu. Cùng đảng Công Minh (Komeito), LDP kiểm soát hơn hai phần ba số phiếu tại Hạ viện Diet. Từ nay cho đến 2018, Thủ tướng Abe có đủ vốn liếng chính trị để thực hiện tiếp chánh sách cứu nguy kinh tế có hỗn danh là "Abenomics". Tháng trước, ngày 18 Tháng 11, cột báo này có giải thích cái khó của ông Abe ("Abenomics" Hích Vào Tường - Thế nan giải của kinh tế Nhật).

Kỳ này ta tìm hiểu về sự xoay trở của Thủ tướng Nhật.

Từng là Thủ tướng, ông Abe bất ngờ từ chức vào năm 2007 sau có một năm cầm quyền. Lần đó, ông khó bung khỏi những trở ngại quá lớn trong đảng. Năm năm sau, ông trở về với nhiều lợi thế hơn, trong đó có cả sự hung hăng của Bắc Kinh về vụ tranh đoạt chủ quyền trên cụm đảo Senkaku mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư. Lên làm Thủ tướng từ cuối năm 2012 sau khi thắng lớn, ông đề nghị ba bước cải cách, được coi như ba mũi tên.

Người mê Tử Vi có thể nghĩ tới cách "Tam hóa Liên châu" - một chuỗi ba sao Hóa Khoa, Hóa Quyền và Hoá Lộc!

Mũi tên thứ nhất là biện pháp tiền tệ, bơm tiền như nước; thứ nhì là biện pháp ngân sách, kích thích bằng tăng chi và thuế khóa. Mũi tên thứ ba mới là khó nhất: trên cái trớn của sự hồi phục tạm nhờ hai biện pháp tiền tệ và ngân sách mà cải cách cơ chế kinh tế và thế lực xã hội để nâng khả năng cạnh tranh của một quốc gia bị lão hóa về dân số và sơ cứng về chính trị.

Vì dân số lão hóa, với tỷ trọng ngày càng cao của người già lão, tiết kiệm quá lớn không kích thích tiêu thụ và sản xuất. Nhật bị hiện tượng "giảm phát", hàng họ giảm giá mà bán không chạy và sản xuất không tăng. Vì sơ cứng chính trị, Nhật Bản khó cải tiến hiệu năng và tìm ra hình thái kinh tế hiện đại hơn. Đấy là loại vấn đề lưu cữu trong cơ cấu khiến nưóc Nhật suy bại liền trong hơn hai chục năm, từ khi bị nạn bể bóng đầu cơ năm 1990 và trôi vào khủng hoảng năm 1993.

Trước sự hoài nghi của nhiều người, hai mũi tên đầu của Abenomics đạt kết quả tương đối.

Nạn giảm phát lui vài phân khi lạm phát từ 0% vào năm 2012 lên tới 0,4% vào năm ngoái - mà chưa lên tới 2% như Chính quyền Abe trông đợi - và hăm dọa khi ào ạt bơm tiền. Phải dọa là lạm phát sẽ làm tiền mất giá thì mới khiến dân chúng tiêu thụ ngay và tạo ra sức cầu cho kinh tế. Bội chi ngân sách cũng giảm được vài số sau dấu phẩy, như hạt bụi.

Nhưng biện pháp thuế vụ là giảm thuế doanh nghiệp và tăng thuế tiêu thụ lại gây vấn đề chính trị là mang tiếng nâng đỡ nhà giầu bằng sực tiền thuế của dân nghèo và gây hậu quả kinh tế là làm giảm tiêu thụ rồi bị suy trầm. Vậy mà khó khăn lớn nhất lại không nằm ở đó. Mũi tên thứ ba gần như chưa ra khỏi vỏ vì sức cản của nhiều thế lực kinh tế chính trị trong xã hội - và ngay trong đảng LDP.

Thủ tướng Abe đề nghị một chương trình rộng lớn là gia tăng sức cạnh tranh và sản lượng bằng cải cách lao động và kinh tế. Cụ thể là tu chỉnh bộ luật lao động để doanh nghiệp có thể linh động tuyển dụng và sa thải theo yêu cầu. Ông đòi giải toả khu vực canh nông để cạnh tranh với nông sản ngoại nhập, một trong nhiều điều kiện trở thành Đối tác Xuyên Thái bình dương (kế hoạch TPP do Hoa Kỳ đề xướng với 11 xứ khác). Đi ngược thói quen văn hóa như vậy rồi, ông còn muốn khai thông ách tắc để phụ nữ gia nhập thị trường lao động và đề nghị nhập cảng nhân viên ngoại quốc cho các ngành bảo hộ sức khỏe và người cao niên. Đã vậy, sau thiên tai năm 2011 khiến các nhà máy nguyên tử bị nạn và dân Nhật sợ phóng xạ, Chính quyền Abe vẫn muốn phục hoạt năng lượng nguyên tử để bớt lệ thuộc vào xăng dầu nhập cảng....

Bây giờ, với liên minh cầm quyền có 326 ghế trong Hạ viện 480 ghế, liệu Shinzo Abe có thể hoàn tất kế hoạch cải cách chăng? - Nhiều phần thì sẽ là không!

Ngược với ấn tượng xa xưa khi ông đột ngột từ chức Thủ tướng năm 2007, Shinzo Abe bất ngờ bắn ra một mũi tên thứ tư qua việc giải tán Quốc hội để cho bầu cử sớm. Quyết định ấy khiến đối lập mạnh nhất là đảng Dân Chủ Nhật (Democratic Party of Japan, DPJ) bị lỡ trớn, lãnh tụ đảng là Banri Kaieda còn thất cử, chuyện hiếm hoi từ 65 năm nay. Dù Nội các bị đàn hặc về tham nhũng, ông Abe vẫn được dân tín nhiệm.

Nhưng đấy là một sự tín nhiệm miễn cưỡng:

Cử tri đi bầu ít hơn kỳ trước và đảng LDP mất ba ghế, may là đảng Komeito lấy thêm bốn ghế. Thủ tướng Abe được coi là thắng lớn về chính trị khi dám tổ chức bầu cử ngay giữa suy trầm, nhưng lý do là sự lụn bại của đối lập hơn là vì thành tích của Abenomics. Cho nên, dù có hãnh diện với kết quả bầu cử, ông Abe biết là được cử tri cho thêm một nhiệm kỳ để lo chuyện nan giải.

Shinzo Abe có hy vọng là một trong mấy Thủ tướng cầm quyền lâu nhất từ thời hậu chiến, tương tự như Junichiro Koizumi, nhưng sẽ phải làm những gì?

Thủ tướng Nhật phải phá vỡ nạn sơ cứng chính trị và hệ thống quyền lợi kinh tế tích lũy từ nhiều thập niên và đang bị dân số học, sự chuyển động chậm rãi của xã hội, đẩy vào vùng lạc hậu. Làm sao bắt doanh nghiệp tăng lương, đòi công nhân mất việc, bắt nông gia cạnh tranh với thị trường quốc tế? Khó nhất là việc cải cách ấy lại đụng vào cơ sở quyền lực cố hữu của đảng cầm quyền.

Dù được cách "Tam hóa Liên châu" với Khoa Quyền Lộc nằm đúng vị trí, ông Abe vẫn bị sao Hóa Kỳ che mờ tầm nhìn của đảng cầm quyền LDP. Thủ tướng Nhật phải mất cả thập niên mới khai thông được tình hình, là điều bất khả.

Trừ phi nước Nhật trôi vào một vụ khủng hoảng lớn khiến thần dân tỉnh giấc và trao gươm cho Thủ tướng! Khi ấy, ta nên nhìn ra ngoài.

Tại Bắc Kinh, Chủ tịch Tập Cận Bình đang có bài toán tương tự khi phải chuyển hướng kinh tế mà làm không nổi vì trở lực trong đảng. Theo thói quen thì Thiên tử lại chỉ ra giặc ngoài để biến pháp ở trong và khiến dân Nhật giật mình tỉnh giấc.

Năm 2015 vì vậy còn nhức tim hơn năm 2014 đầy nhiễu nhương vừa qua....


Friday, December 12, 2014

Saudi Araba và Trận Chiến với Đá Phiến Hoa Kỳ



Hùng Tâm - Hồ Sơ Người-Việt Ngày 141211

Trong vụ dầu thô giảm giá, đại gia Saudi mưu tính những gì?

 * Saudi lái xe goòng OPEC muốn đẩy dầu Mỹ xuống hố *


Từ ngày mùng 10 Tháng Sáu, trong sáu tháng qua giá dầu thô trên thế giới đã giảm mạnh, như trên thị trường NYMEX tại New York, từ hơn 102 Mỹ kim một thùng nay mấp mé 60, sụt 40%.

Về lý do thì kể ra rất nhiều, nhưng tóm tắt cho dễ nhớ thì chỉ vì số cung tăng mà số cầu lại giảm. Cách nay hai tháng, trên cột báo này, "Hồ Sơ Người-Việt" đã có bài giải thích chuyện đó ("Khi Dầu Thô Sụt Giá - Ngã giá chiến lược bằng dầu thô", ngày 15 Tháng 10).

Hôm Thứ Tư mùng 10 Tháng 12, giá dầu cho kỳ hạn Tháng Giêng năm tới trên thị trường NYMEX còn tuột thêm 4% và gây chấn động với chi số Dow Jones mất gần 270 điểm vì 1) cơ quan thông tin năng lượng Mỹ (US Energy Information Agency hay EIA, khác International Energy Agency IEA của tổ chức OECD) cho biết tồn kho của Mỹ (dự trữ có sẵn) lại cao hơn dự đoán và 2) khi Tổ chức OPEC của 12 quốc gia xuất cảng dầu thô dự báo là số cầu của thế giới cho năm tới sẽ còn giảm.

Chúng ta đều có thể suy đoán rằng giá dầu mà giảm thì các nước hay các nhà sản xuất đều thiệt. Và ngược lại, quốc gia hay giới tiêu thụ lại có lợi. Nhưng ta nên tìm hiểu thêm rằng vào hoàn cảnh đó, các nhà cung cấp mưu tính những gì? Vì dầu thô là sản phẩm có tính chất chiến lược – thiếu là không được – từng được sử dụng như một võ khí vào các năm 1972, 1979, 2008 - sự tính toán ấy cũng trở thành chiến lược: nó bao hàm các yếu tố kinh tế (cung cầu), kinh doanh (lời lỗ) và chính trị (được thua trong quan hệ quốc tế).

Trong trận chiến dầu thô hiện nay, một đại gia xuất cảng là Liên bang Nga bị tê liệt và chịu trận, có khi lâm vào khủng hoảng kinh tế rồi chính trị. Một đại gia khác là Vương quốc Saudi Arabia thì trường vốn hơn nên lại có mưu khác. Trong cách tính đó cũng có ý đồ là làm nản chí đại gia mới nổi là Hoa Kỳ.

Hoàng gia Saudi nhắm vào các doanh nghiệp dầu khí Mỹ đang dùng kỹ thuật "fracking" để nâng số cung. Giá mà quá hạ thì các doanh nghiệp này hết lời nên bỏ cuộc chơi và trả lại vị trí thống trị cho Saudi...

Câu chuyện lý thú ấy thể hiện ra sao và có hậu quả thế nào?


Bối Cảnh Chung Của Chiến Trường


Thị trường năng lượng có nhiều sản phẩm khác nhau như dầu thô, khí đốt, than đá, nguyên tử, quang năng, phong năng, thủy điện, v.v... Có ảnh hưởng nhất vì được sử dụng nhiều nhất hiện nay vẫn là dầu và khí. Trong lãnh vực dầu khí thì dầu thô có tính chất dẫn đạo vì giá cả khí đốt được tính từ giá dầu thô.

Trên thị trường dầu thô, người ta đếm thực lực của nhà sản xuất là sức cung cấp mỗi ngày, sản lượng một ngày, hay nhật lượng. Nhật lượng ấy được tính bằng một đơn vị phổ biến – không duy nhất - đã tiêu chuẩn hóa cho các thị trường. Đó là ngàn thùng dầu, mỗi thùng có dung tích là 42 gallons của Mỹ, cho dễ nhớ thì tương đương với khoảng 160 lít. Báo chí chuyên đề thường dùng ký hiệu "bpd" – barrels per day.

Nói về cách điểm quân tính số xong thì ta bước vào bàn cờ.

Tính đến cuối năm ngoái, thế giới có năm khu vực sản xuất lớn nhất. Do tổ hợp BP tính ra theo thứ tự từ cao đến thấp thì đấy là 1) Trung Đông gồm Saudi, Kuweit, Iran, Iraq, v.v... (nhật lượng hơn 18 ngàn thùng): 2) đại lục Âu Á, từ Bắc Âu qua Liên bang Nga đến Trung Á (hơn 17 ngàn); 3) Bắc Mỹ gồm Canada, Hoa Kỳ và Mexico (gần 17 ngàn); 4) Phi Châu, từ Algérie qua Libya, Ai Cập tới các nước miền Nam (gần chín ngàn); 5) Á châu Thái bình dương, từ Tầu, Úc tới các nước Đông Nam Á kể cả Việt Nam (hơn tám ngàn); và sau cùng, 5) là Nam Mỹ (hơn bảy ngàn).

Trên đại thể thì vậy, thực tế thì ba đại gia tại ba lục địa đang dẫn đầu thế giới về sản lượng là 1) Saudi Arabia (nhật lượng 11 ngàn 525 ngàn, 11.525 ngàn thùng), 2) Liên bang Nga (nhật lượng là 10.788 ngàn thùng) và 3) Hoa Kỳ (10 ngàn thùng). Đó là tình hình của 2013. Chứ bây giờ, nhờ kỹ thuật gạn cát ra dầu, Mỹ vừa qua mặt Nga và đang đuổi kịp Saudi.

Và tình hình đó thay đổi hàng tháng khi ta đếm thùng dầu hàng ngày.


Thực Lực Cũng Là Phép Tính Trừ


Đấy là về sản lượng.

Về sức tác động thì người ta phải tính đến số xuất cảng, tức là sai biệt giữa sản xuất và tiêu thụ. Như về khía cạnh đó, dù có nhật lượng là hơn bốn ngàn thùng, Trung Quốc sản xuất không đủ cho nhu cầu nên chẳng xuất cảng một giọt mà còn qua mặt Hoa Kỳ thành quốc gia nhập cảng nhiều nhất thế giới. Trong khi đó, Mỹ thường xuyên cải tiến hiệu năng tiêu thụ từ mấy chục năm qua nên mới thành đại gia có ảnh hưởng đến giá cả toàn cầu. Chỉ cần bơm thêm dầu - và nhập cảng ít hơn - kinh tế Hoa Kỳ cũng mặc nhiên nâng số cung trên thế giới và ảnh hưởng đến giá cả.

Ngoài khả năng xuất cảng, có một cách nhìn khác về thực lực trên chiến trường dầu hỏa là nền kinh tế nội địa của từng quốc gia sản xuất lệ thuộc đến mức nào vào nguồn tài nguyên này? Đấy là chuyện "trời cho", đi cùng phép "nhân tạo".

Nhờ trời cho, dầu thô của Saudi Arabia có đặc tính hóa chất là "ngọt" và "nhẹ" hơn dầu thô của Nga nên tốn chưa bằng một phần ba phí tổn của Nga là có được một thùng dầu. Nhờ yếu tố nhân tạo là hợp tác với Tây phương tại một trung tâm địa dư về dầu khí, Hoàng gia Saudi cũng cải tiến kỹ thuật và có hiệu năng sản xuất cao hơn.

Một cách tính về khả năng đó là "điểm hòa vốn", bán dầu cỡ giá nào trở lên thì bắt đầu có lời? Hoặc dầu sụt giá tới đâu thì bắt đầu lỗ? Điểm hòa vốn của Nga là 102 đô la một thùng, của Saudi là 95 đồng. Bi thảm nhất là Venezuela hay Libya với "tử điểm" là 140 hay 148 đồng.

Nhưng tính như vậy vẫn chưa đủ tinh.

Vẫn biết rằng cả Saudi Arabia và Nga đều sống nhờ dầu khí - nguồn thu đáng kể cho ngân sách - nhưng hai xứ này có dự trữ ngoại tệ cao thấp khác nhau khả dĩ cầm hơi cho đến ngày dầu lại lên giá quá trăm bạc. Dự trữ của Saudi là 740 tỷ đô la, của Nga thì chỉ có vỏn vẹn 444 tỷ.

Vì vậy, trong ba đại gia Mỹ, Nga và Saudi, nước Nga coi như khó thở. Ngân sách 2014 của Tổng thống Vladimir Putin trù tính là giá dầu sẽ ở mức 117 đồng, nếu sụt tới 90 đồng là xứ này sẽ tá hỏa như đã bị đúng năm năm về trước. Hôm nay, giá dầu chập chờn ở sáu chục bạc, cho nên Putin đang ôm đầu rầu rĩ. Còn lại là Hoa Kỳ.

Nhưng Saudi không đứng một mình. Đấy là trưởng tràng của Hiệp hội OPEC quy tụ 12 quốc gia xuất cảng dầu.


OPEC Nhập Trận


Trước hội nghị thường niên của OPEC vào ngày 27 tháng trước tại Vienna, Saudi từ chối lời dụ của Nga là cùng giảm sản lượng để vì thăng bằng cung cầu mà làm dầu lên giá. Nhờ trường vốn hơn, Saudi cũng bác bỏ đề nghị đó của nhiều thành viên OPEC khác mà lại còn... đổ thêm dầu vào lửa. Họ xác nhận là sẽ bán dầu cho Mỹ rồi các nước Á Châu với giá rẻ hơn.

Vì sao họ tính ngược như vậy?

Lý luận sách vở của OPEC, một liên minh làm giá, là điều tiết sản lượng để ổn định giá dầu... trên đỉnh cao. Khi dầu lên giá quá cao thì tăng số cung để hạ giá, nếu không, kinh tế của các xứ mua dầu sẽ khốn đốn và họ nhập ít hơn thì OPEC cũng khốn khó. Đó là phép khôn ngoan của kẻ không muốn giết con gà đẻ trứng vàng. Ngược lại, khi dầu thô sụt giá thì ta phải hãm vòi bơm để nâng giá. Các thành viên khốn đốn của OPEC như Venezuela hay Nigeria đều đề nghị như vậy mà bị Saudi bác khước.

Trước đây, nhiều nước thành viên đã khôn ngoan xé rào khi OPEC giảm số cung bằng cách bơm lén và bán lậu. Saudi Arabia biết chuyện đó từ xưa mà nay lại còn tính xa hơn.

OPEC chỉ kiểm soát được gần một phần ba của số cung toàn cầu mà thôi. Nếu dầu OPEC cao giá quá thì các nước tiêu thụ sẽ tìm nguồn cung cấp khác. Như khi bị OPEC bắt bí vào thập niên 70 của thế kỷ trước, Hoa Kỳ đã từng tìm như vậy khi lên đào dầu tận Alaska buốt giá hay xuống tới đáy biển của Vịnh Mễ Tây Cơ. Ngày nay, Mỹ còn tìm dầu như vậy ở ngay... trong nhà.

Chiến lược của Saudi với chiến xa OPEC là vẫn cố bán dầu cho rẻ để khỏi mất khách và duy trì được thị phần, phần thị trường, của OPEC và nhất là của mình. Nhờ có sẵn dầu và tiền, Hoàng gia Saudi có thể nín thở qua sông, và mặc cho các thành viên yếu đuối của OPEC bị chết chìm. Họ mà chết rồi, Saudi sẽ lại mở rộng thị phần và thế lực của mình.

Nhưng trong trận đánh này, Saudi còn ma mãnh hơn vậy vì nhắm vào Hoa Kỳ. Vào các doanh nghiệp đã tốn kém rất nhiều để gạn cả tấn đá phiến mới ra một thùng dầu.

Hoàng gia Saudi và các chuyên gia dầu khí của họ đều dầy dạn kinh nghiệm Tây phương về phép kinh doanh. Khi giá dầu cứ ngất ngưởng trên đỉnh trăm mốt (110 đồng một thùng) trong nhiều năm liền thì các doanh nghiệp Mỹ bèn khai triển kỹ thuật "fracking" mà họ đã biết từ lâu. Họ bơm rất mạnh một dung dịch có nước cùng hoá chất và nhiều thứ quái quỷ khác thật sâu xuống lòng đất vào các tầng đá phiến để giải phóng các phân tử nhiên liệu như dầu thô và khí đốt. Dù có tốn thì cũng đáng giá khi dầu đắt giá.

Bây giờ, trong cái đầu của các đại gia dầu khí Saudi, nếu dầu thô sụt giá quá thấp và quá lâu thì chuyện gạn cát ra dầu theo kiểu Mỹ sẽ hết phần hấp dẫn. Nhưng dù tính vậy, họ vẫn đánh giá sai đối thủ.....



OK Corral Bên Giếng Dầu


Lý do đầu tiên là các doanh nghiệp dầu khí của Mỹ đều thuộc bài địa chất học. Họ biết rõ mỗi giai tầng đá phiến ở từng nơi trong lãnh thổ và ngoài khơi của nước Mỹ. Ngoài hai trung tâm nổi danh tại North Dakota và Texas, họ còn biết về rất nhiều nơi khác.

Song song, vừa làm vừa học và cải tiến, các doanh nghiệp dầu khí của Mỹ đã triệt để làm giảm giá thành, tức là hạ thấp cái điểm hòa vốn sinh tử trong kinh doanh. Như năm ngoái, phí tổn trung bình để có một thùng dầu bằng kỹ thuật mới còn ở mức bảy chục bạc, năm nay thì chỉ còn 57 đồng. Và sẽ còn hạ nữa!

Vẫn biết rằng nhiều quốc gia khác đều có thể biết kỹ thuật gạn dầu như vậy (Âu Châu, Canada hay cả Trung Quốc), nhưng chẳng xứ nào lại có nhiều giai tầng đá phiến và kỹ thuật tiên tiến như nước Mỹ. Mà kỹ thuật đó đang được họ thường xuyên cải tiến.

Huống hồ, đây mới là chi tiết giết người: phí tổn đầu tư kiểu này thật ra lại rất thấp. Các đại gia cổ điển đều phải tính từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đô để đào ra dầu sau dăm ba năm đầu tư và xây dựng hạ tầng cho một giếng dầu bát ngát. Kỹ thuật mới là tìm ra một túi dầu trong núi đá con con "ở sau nhà", mất chừng một hai triệu để cắm xuống một dàn khoan là... tuần sau có kết quả!

Nói cho thiết thực thì với đà này, nếu dầu thô sụt tới mức ba bốn chục đồng một thùng, nhiều doanh nghiệp đào dầu theo kiểu "mỳ ăn liền" vẫn còn lãi chán. Dĩ nhiên là trong khi đó cũng có cơ sở phá sản vì cải tiến không kịp, làm các nhà báo lại than trời.

Nhìn cách khác, các doanh nghiệp Mỹ đang cạnh tranh với nhau, chứ không chỉ cạnh tranh với Saudi, để tìm dầu thật nhanh và thật rẻ. Trường cạnh tranh đó cũng là một đấu trường khốc liệt.

Và chúng ta đụng tới một quy luật khác của trận đấu toàn cầu về dầu khí.

Từ nay, mỗi khi dầu thô lên giá trên thế giới thì nước Mỹ lại bật cái lò xo để xả sức ép về giá cả. Bằng cách bơm thêm dầu ở những nơi tạm bị tắt đèn bít lỗ vì chưa có lời. Và Mỹ sẽ nâng sản lượng trong vài tuần. Đấy mới là yếu tố thật sự ổn định giá cả cho thiên hạ!

_______________________________

Kết luận ở đây là gì?

Từ bốn chục năm nay, dầu thô đã là võ khí chiến lược của nhiều quốc gia.

Việt Nam Cộng Hoà gián tiếp là nạn nhân của trận đánh kinh hoàng về dầu khí trong các năm 1972-73, mà nhiều khi dân ta không hay và chỉ biết oán chính quyền tại Saigon.

Trong trận đấu lần này, một đồng minh chiến lược của Mỹ là Saudi Arabia lại dàn trận với doanh nghiệp Mỹ trước sự im lặng của Chính quyền Mỹ. Mà có thể bị thị trường Mỹ đánh bại.

Nói cho tháng sau, sau khi đảng Cộng Hòa chiếm đa số tại lưỡng viện Quốc hội, dự án Keystone XL lập ống dẫn dầu từ Canada qua Mỹ tới Vịnh Mễ Tây Cơ sẽ được Quốc hội khóa tới thông qua. Số cung từ Bắc Mỹ sẽ tăng vọt và giá dầu còn rớt thê thảm. Hãy xem Hoàng gia Saudi tính sao....