.thongtin img{width:24px;height:18px;margin:5px 5px -5px 0} .thongtin li{margin:10px 0 20px}
[Ga: een map omhoog, voorpagina, ]

Thursday, April 26, 2012

NHÀ VĂN NGUYỄN HUY TƯỞNG VỚI TUỔI THƠ HÀ NỘI


Chương trình Nguyễn Huy Tưởng và lịch sử - nhân kỉ niệm 100 năm ngày sinh của ông, do Hội nhà văn Hà Nội và NXB Kim Đồng tổ chức, diễn ra vào 8g30 ngày 3- 5- 2012 tại Thư viện Hà Nội (47 Hà Nội)
Lễ kỉ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn Nguyễn Huy Tưởng do Hội nhà văn Việt Nam tổ chức diễn ra vào 9g ngày 7- 5- 2012 tại 9 Nguyễn Đình Chiểu, Hà Nội


NHÀ VĂN NGUYỄN HUY TƯỞNG VỚI TUỔI THƠ HÀ NỘI
 Khi tôi lên sáu, vừa biết chữ thì đúng là lúc Nhà xuất bản Kim Đồng ra đời. Có thể nói, những cuốn sách Kim Đồng đầu tiên là những người bạn thân thiết đồng hành mãi mãi với tôi. Tuổi thơ ngày ấy tuy còn nhiều thiếu thốn nhưng lại có những giờ phút hạnh phúc thanh cao, dù có là con nhà nghèo, mẹ không có tiền mua sách thế mà lại được đến với Phòng đọc sách thiếu nhi nằm trong khuôn viên Câu lạc bộ thiếu nhi Hà Nội (phố Lý Thái Tổ).Đó chính là nơi tôi đuợc gặp gỡ với sách, không chỉ có sách Kim Đồng mà còn nhiều loại sách Văn học khác nữa.

Vào một ngày thu, gió heo may thổi từ phía sông Hồng về hồ Hoàn Kiếm làm xao xác lá khô rơi trên vỉa hè phố cổ, tôi đuợc cầm trên tay cuốn sách Lá cờ thêu sáu chữ vàng. Ngay trên trang đầu tiên là lời nói đầu báo tin nhà văn Nguyễn Huy Tuởng đã qua đời và đây là tác phẩm cuối cùng của ông để lại cho bạn đọc thiếu nhi. Ngày ấy, tôi không hề biết ông là ai, chỉ nhìn ông trên tấm ảnh in trong cuốn sách. Vẻ mặt ông nghiêm nghị hiền từ, như những ông bác, ông chú, ông cậu... vẫn thường ngày từ tốn và tư lự đi trên vỉa hè những phố Cầu Gỗ, phố Hàng Bạc, phố Hàng Dầu xa xưa ấy...

Cuốn sách Lá cờ thêu sáu chữ vàng đưa tâm hồn tôi về thời nhà Trần với những cảnh anh em trong vuơng tộc cùng ngủ chung trên một cái sập dài... “anh em đệm cả gối dài”. Cảnh sinh hoạt đàm ấm của con trẻ cùng một gia tộc thủa ấy là cảnh quen thuộc thân thương với tôi lắm, Rồi cảnh “phu nhân chong đèn, lúi húi thêu sáu chữ bằng những sợi chỉ vàng trên một tấm lụa đỏ thắm” cho đoàn quân 600 thiếu niên hào kiệt khiến tôi nhớ lại cảnh đêm trước ngày giải phóng thủ đô. Trong những ngõ nhỏ, phố vắng im như tờ,dưới ngọn đèn điện sáng yếu ớt, các bà , các cô, các dì tôi lặng lẽ may cờ, dán cờ bằng giấy  thủ công đỏ và vàng. Để đến hôm sau, dù chỉ mới ba tuổi, tôi cũng được cầm lá cờ xinh xinh,chạy ra bên cây đa Đền Bà Kiệu đón chào đoàn quân về giải phóng thủ đô.
Trẻ con hàng phố ngày ấy, truyền tay nhau đọc cuốn Lá cờ thêu sáu chữ vàng, say sưa đến nỗi, còn đóng vai Trần Quốc Toản, Trần Nhật Duật, rồi cả Ô Mã Nhi. Thoát Hoan... chia phe ra tỷ thí bên bãi cỏ rộng ở vuờn hoa đền Bà Kiệu.Hào khí  Lá cờ thêu sáu chữ vàng theo chúng tôi đi cả trong những cuộc cắm trại Đội thiếu nhi. Tôi còn nhớ trong một buổi cắm trại trên những quả đồi ven đường số 6 ( vùng Xuân Mai bây giờ), chúng tôi đã chơi trò đánh trận giả bắt chước y như trong truyện lịch sử Lá cờ thêu sáu chữ vàng.Khí phách Trần Quốc Toản bừng bừng trong tâm hồn cả một thế hệ ngày ấy. Nhiều bạn thiếu niên chơi trận giả trong cuộc cắm trại tuổi thơ sau này đã trở thành chiến sĩ trên chiến trường thực sự.Trong số đó có anh hùng liệt sĩ phi công Hoàng Tam Hùng, người lái máy bay MIC21 đã có trận đánh quyết tử bảo vệ vùng trời Hà Nội.

Tôi đến với tác phẩm Sống mãi với thủ đô từ bản in lần đầu tiên của Nhà xuất bản Văn học.Nhà tôi vốn ở cửa ngõ Liên khu I, hình ảnh những lỗ tròn đục trên tường mới được chèn gạch vữa sơ sài còn gợi nhớ trong tâm trí trẻ thơ những ngày cha ông chiến đấu giành giật từng dãy phố với quân xâm lược.Sự tò mò thôi thúc tôi đọc Sống mãi với thủ đô dù đó là một quyển sách khá dày với một đứa trẻ 12, 13 tuổi. Từng trang sách đã cuốn hút tôi, những hình ảnh sống động trước mắt tôi, nóng hổi như vừa xẩy ra. Cho đến nay vẫn chưa có ai có thể tả lại cảnh vụ thảm sát phố Yên Ninh (phố Hàng Bún dưới) nơi nằm kề Cửa Bắc của Thành Hà Nội bằng một ngòi bút chứa chan cảm xúc như nhà văn Nguyễn Huy Tưởng trong tác phẩm Sống mãi với thủ đô.Ấn tượng sâu sắc đến mức, giờ đây mỗi khi có dịp đi qua góc phố này, tôi vẫn còn cảm thấy văng vẳng tiếng kêu thảm thương : “Mợ ơi!” và những hình ảnh đầu rơi máu chảy trong ánh lưỡi lê quân Pháp. Tuổi thơ chưa đủ trí khôn và từng trải để hiểu những băn khoăn, trăn trở của các nhân vật trí thức trong tiểu thuyết,nhưng những hình ảnh  chàng trai , cô gái Hà Nội trong sách với tôi thân quen như cô, dì, chú, bác của mình, với những tà áo dài, với những cái cà vạt, chiếc mũ phớt …và với vẻ ngang tàng hào hoa “ bỏ quên đời” như trong thơ Quang Dũng.Với Sống mãi với thủ đô,ngòi bút tiểu thuyết của tác giả đem lại cho tuổi thơ những ấn tượng không phai mờ về những trận đánh quyết tử : Trận Chợ Đồng Xuân, trận Trường Ke…Những địa danh và cảnh vật giờ đây chẳng còn nữa.Giờ đây những di tích lịch sử chìm lẫn trong biển quảng cáo và những tòa nhà kiểu mới xanh, đỏ,tím, vàng. Nhưng với tuổi thơ những năm 60 của thế kỷ trước, mỗi khi đi chợ Đồng Xuân, mỗi khi đi qua trường Trần Nhật Duật (góc phố Chợ Gạo),nơi có những bức tường rêu phong cũ kỹ tôi lại thấy lòng nao nao nhớ đến nơi đây đã từng có những trận đánh máu đổ trên từng tấc đất.

Nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi trong nhạc phẩm bất hủ Người Hà Nội đã có câu: “ Mỗi tấc đất Hà Nội đều thấm máu hồng tươi…”.Âm hưởng bi tráng ấy người đọc như được gặp lại trong nghệ thuật văn xuôi Nguyễn Huy Tưởng.Trong trang văn Nguyễn Huy Tưởng, lịch sử hiện ra trong ánh sáng và bóng tối, trong cái Ác và cái Thiện, trong đau thương bi phẫn và hào sảng lộng lẫy, trong êm đềm và dữ dội, trong tng cuộc đi nhỏ bé , từng số phận đơn chiếc hòa trong dòng mạch tự sự cuồn cuộn của những biến cố lớn lao toàn dân tộc.TĐêm hội Long T, Vũ Như Tô, An Tư công chúa …đến Kể chuyện Quang Trung, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Sống mãi với thủ đôThăng Long, Hà Nội trải qua huy hoàng và suy tàn, mưa gió và khói lửa,hoa lệ và bão tố …dưới ngòi bút Nguyễn Huy Tưởng  đất ngàn năm văn vật trở nên có thân phận chìm nổi, văn tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Huy Tưởng  kết đọng thành khúc tâm ca như nàng Kiều của Nguyễn Du gảy đàn : “ Bốn dây rỏ máu năm đầu ngón tay”.

Sau này khi tôi đã qua tuổi thơ, khi tôi đã lớn, tôi càng đọc càng hiểu hơn về Nguyễn Huy Tưởng thì tôi lại càng thấm càng hiểu Thăng Long, Hà Nội trong văn của ông.

Chỉ khi đã từng trải và đủ lịch lãm mới có thể hiểu Vũ Như Tô, mới có thể hiểu Đan Thiềm…Nhưng những cảm xúc ấu thơ về dáng đi cách nói của Trần Quốc Toản và cả đoàn nhân vật của Nguyễn Huy Tưởng trong Sống mãi với thủ đô đã ảnh hưởng nhanh chóng lắm đến tư thế người Hà Nội trong nhân cách của lớp thanh thiếu nhi lớn lên ngày đó.Những tác phẩm của Nguyễn Huy Tuởng đã gặp gỡ một lớp bạn đọc trẻ của một thời mà ngọn lửa nhiệt tình yêu nuớc, yêu con người luôn ấm áp trong trái tim, trong ánh mắt của hàng triệu thanh thiếu nhi.
Bạn đọc trẻ ngày hôm nay  đang đuợc sống trong một xã hội phát triển và đang hoà nhập với nhân loại toàn cầu rộng lớn.Tình yêu con người, tình yêu dân tộc, tình yêu tổ quốc đang mở ra những biên độ không giới hạn,  nhưng chính trong sự hội nhập sâu vào văn hoá nhân loại  hiện đại tôi lại càng tin rằng sức nóng của tình yêu Thăng Long- Hà Nội trong thế hệ trẻ hôm nay lại càng  mãnh liệt  như sức sống truờng tồn của dân tộc Việt Nam.Tôi cho rằng thế hệ trẻ hôm nay không chỉ biết sống thực dụng và có những thói quen khô lạnh, thô bạo của xã hội thị truờng.Nếu các bậc cha chú tạo đuợc niềm tin cho lớp trẻ .Nếu những người Hà Nội của Nguyễn Huy Tuởng vẫn đang hiển hiện trên đuờng phố ...
Tôi thiết nghĩ rằng , cuộc tọa đàm nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày mất của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng hôm nay mới chỉ là bước mở đầu cho những hoạt động có ý nghĩa khơi mở một nguồn mạch trong lành trong cảm xúc đọc sách cho thanh thiếu nhi thế kỷ 21.

Những tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng viết về Thăng Long- Hà Nội chắc chắn sẽ còn đồng hành với bạn đọc thời hiện đại với những cảm nhận mới, những suy nghĩ mới và nhng cách tiếp cận văn bản hoàn toàn khác hẳn với lối đọc truyền thống cũ. Tôi tin như vậy, như một nhà văn hóa nước ngoài đã nói đại ý răng: “ Văn học bắt nguồn từ những định luật của vô cùng, chỉ một mình nó không công nhận cái chết!” 

Tháng 9/2010
LÊ PHƯƠNG LIÊN

No comments:

Post a Comment