[Ga: een map omhoog, voorpagina]

 

Đời Như

Nguyễn Ngọc Tư

1. Khng giống như người ta, hễ thch cải lương th đặt tn con l Ngọc Huyền, Lệ Thủy, m phim Việt Nam th đặt tn Diễm Hương, Việt Trinh, ch Đời đặt tn cho hai đứa con gi mnh l con Như, con .

Ai cũng hỏi, "Lm g c chuyện đời như ?". Ch Đời cười, hng ria mp xoăn tt xồm xom quớt ln, tự ho, sao m khng?

Nhn vẻ mặt ny khng ai nghĩ ch m, thấy sao m tự tin, thanh thản qu chừng. Khng ai biết ch khổ cn hơn... c Lựu. Ch Đời dẫn cả nh rời Chợ Cũ, Cầu Nhum lang thang lc con mới bồng nch. Gồng gnh như một gnh ht, ch ca cải lương, bn v số kiến thiết. Vợ ch nửa đin nửa tỉnh, khng biết c phải vui trong bụng lắm khng m suốt ngy cười ngẩn ngơ. Hai đứa con gi đứa mười, đứa tm tuổi phụ cha đem v số tới mời từng sạp chợ. Đứa no mặt my cũng xấu x, lem luốc, đen đa, nn nghe cha tụi n ku con Như con ai cũng cười.

Một ngy của gia đnh ch Đời bắt đầu từ sng sớm, ch buộc v mnh sợi dy điện nối giữa cy đờn với ci loa con Như đang cầm, n ghịt dy th ch bước tới, chng dy th đứng lại. Con nhỏ con chạy lăng xăng đằng trước, đứng coi bp b người ta chưng tủ kiếng. Vợ ch vừa đi vừa ca ht đằng sau, nhặt hoa phượng để ln đầu. Cũng giống như những người ht rong khc, nh ch c cả thảy bốn người nhưng trn con đường tấp nập, trng họ nhỏ nhoi, c độc lm sao.

Ở thnh phố ny c chừng đến ba bốn người ht rong, họ du dắt từng đi, ở tận đằng xa, người ta nghe tiếng ca l biết gnh của ai rồi. C đi vợ chồng gi ca mi như Thanh Sang, Thanh Nga; c một đi trẻ hơn, ng chồng đưa hơi như Trọng Hữu. Ch Đời ca dở, giọng hơi gin, chi, thuộc lng chỉ mấy bi "Chiếc o người vợ hiền", "Con gi của mẹ"... nghe mắc chn. Nhưng ch đi đằng đầu phố, gi đn lại cuối phố nghe tiếng được tiếng mất nhưng người ta biết ng "Đời Như " sắp đi qua. Ci miệng của ng ny sao m lanh dữ vậy, lun miệng gọi con, con đừng c đi xa, con Như đi chậm một cht, ba theo muốn đứt hơi rồi, coi m con đu. Mnh ơi, mnh , mnh lại gần tui n. Rồi oang oang bảo v độc đắc chiều nay nằm ngay đy, ngay trn chỗ ny n. C hai ngn một v, ăn gi xi chưa kịp mắc răng đ hết, mua gip tờ v số đặng gip tui xa đi giảm ngho. Mua đi, để tui đi xin b con cũng mắc... cho h. Mấy ng chạy xe m ni ch rao lm sao m lu c qu, khng biết m thiệt hay m giả m sao ci miệng leo lẻo vậy. Ch gỡ mắt kiếng đen ra, cười với đi mắt lạnh lẽo, su ht, "Mấy anh nghĩ vậy riết quen, em đui tối thiệt thi, rn rỉ, than vn cũng đu hết thảm. M, em đang sung sướng qu chừng đy, kể lể nỗi g".

Theo ch ni th ch sung sướng thật. Vợ ch đẹp, vui vẻ (v cười hoi), c đi nhậu vợ ch cũng khng ch ụ như vợ người ta. Khng ng lng trước sự ho nhong xa hoa, chồng người ta sao m đẹp trai, sao m giu hơn chồng mnh. Chỉ cần mỗi bữa sng, ch mua cho vợ hai ngn đồng c ph sữa l vợ mừng rưng rưng nước mắt. Ch sung sướng v cn c hai chị em con Như con , nhỏ xu m giỏi, dễ dạy, đẹp đẽ. Nghĩ vậy nn ch Đời phải vui, vui v vừa lng với những g mnh đang c.

Những trưa nắng gia đnh ch tạt vo hin chợ Bch Ha, nghỉ chn. Con Như lnh tiền, chạy đi mua cơm về ăn. Họ ngồi giữa ngọn gi mt lồng lộng. Ch Đời lc no cũng ngồi ăn chậm ri, nghe ngng chung quanh như canh chừng, như bảo vệ bữa ăn thing ling của nh mnh. Ch nghe tiếng đũa khua tinh tang, cuống qut ln miệng chn l biết đứa no đi đứa no khng. Rồi cằn nhằn vợ, "Mnh ăn chậm thi, nghẹn by giờ, đ, nghe ặc ặc rồi đ. Con Như lấy nước m uống. Coi gỡ xương cho em với, con". Bữa no ăn cơm xong, ch cũng ngồi chải đầu cho ba mẹ con họ, ai đi ngang khen chơi, cha, bữa nay hai đứa nhỏ đẹp gi dữ, ch sướng qu cười hch hc. "N giống mẹ. Giống vợ em mới đẹp, giống em xấu h. M, ngộ qu, con của mnh, xấu mấy cũng thấy đẹp thấy thương".

2. Quẩn quanh mấy chợ, mấy khu phố quen hoi bn khng chạy như trước, ch Đời phải rng đi tới tối mịt mới về. Giọng ch ngy cng khn, nghe khen kht như nồi cơm qu lửa. Đi qua mấy qun nhậu, c người ku v, đưa ly rượu, ch trịnh trọng nng ngang my đa tạ, chỉ ht tới ht lui khen "Rượu ngon. Mi đ thiệt" nhưng khng uống, ch bảo lc ny giọng dở qu, hnh như nghe khng khỏe trong mnh.

Nn c lc giọng ca của ch lật bật như hai hm răng đnh vo nhau, ch biểu con Như đi mua Anagin về cho ch uống. Mấy c tiểu thương trong chợ cằn nhằn, thằng cha mầy lc ny ca g như l sốt rt, "Chiếc o người vợ hiền" hay vậy m ca lụm cụm như "chiếc o b gi". Một bữa đi ngang qua trạm y tế phường, con Như dụ, n ni trong trạm c khm bệnh miễn ph, nn n dẫn ch vo. Lt sau, lc từ phng siu m bước ra, ch Đời giận qu, mặt xanh, tay chn run rẩy, "Ba đ ni c bịnh hoạn g, lm tốn hết mười lăm ngn đồng bạc".

Ch Đời mau giận m cũng mau qun. Bữa sau ch cn sắm đồ cho hai chị em con Như. Diện quần o mới, tắm rửa kỳ cọ sạch sẽ, ai cũng bật ngửa, "vậy ra ng ny m m tinh, ổng đu c xạo, mấy đứa cũng ngộ gi qu chớ". D Liễu cũng khen.

D Liễu bn xoong chảo ở trong chợ Bch Ha, khng c con nn thch con nt, hay rờ rờ đầu chị em Như, , ni với mấy b bạn, "tui khoi chị em con nhỏ ny, ngho vậy m đng hong, khng đ c lăn dưa". Con Như nghe thch lắm, về ni với ba, ch Đời hỏi, d Liễu thch con hay thch con . Như bảo thch bằng chang nhau. Cho con cục kẹo th cũng cho con một cục. Ch Đời thở di, "Ba gi rồi, ht ca hết ra hơi rồi, chắc l nui mấy m con con khng nổi, hay l ba cho bả một đứa, nghen".

D Liễu tnh đu ch ni chơi, con người qu con như mạng mnh, ni cho l cho sao. Ai d ch lm thiệt. D Liễu mừng lắm, những bữa chợ vắng c một đứa hủ hỉ, trng đồ cho mnh ngủ cũng vui. D chọn con v khun mặt n đẹp, sng sủa chứ khng buồn b như con Như. D cn đi coi thầy, chọn ngy tốt để rước con về.

Hm con về với d Liễu l rằm thng Hai, ch Đời biểu con mặc đồ mới, ko n ngồi v lng mnh, ch chải tc cho n, ch chải lu v n cứ tức tưởi lin hồi. Ch hỏi bữa nay con mặc o mu g, n bảo mu xanh. Ch dặn lng, mnh sẽ nhớ hoi, lc xa ch, con mặc đồ xanh, mặc d ch khng biết mu xanh ra sao. Ch ku vợ lại, biểu, "Mnh hn n một ci đi, mai mốt n khng ở với nh mnh nữa. Mnh đẻ ra n m tui khng nui, mnh đừng c giận". Vợ ch đu c giận. Chỉ c con Như giận, n nức nở, "con thương con nhất nh m, ba". Ch khng thương ? Thương, nhưng ch chắc dạ lắm, bước đi l đi một nước. Vợ ch rn ti tỉ, ngoi lại nhn pha chợ hoi. Con Như vẫn khc. Ch hỏi n, "Con c nhn theo khng, con". "C, ba , tội nghiệp n qu". Dường như con đường c nhiều ổ g sao nghe chng chnh qu. Ch Đời cắn mi bước tới.

Nhưng đến chạng vạng, lc quay về nh trọ đ thấy con ngồi l ở cửa. Từ đ khng cch g bứt n ra được. Ch năn nỉ n quay lại với d Liễu, n khng nghe. Ch lấy gậy đnh, n cắn răng chịu. Ch đưa vợ với con Như trốn khỏi thị x n cũng biết cch lần theo. Bảy tuổi, con cũng đ bảy năm lưu lạc giang hồ chớ giỡn. Cuối cng, một đm, ch bắt n ngồi trước mặt mnh, m lấy đi vai xương xẩu của n, ch ni cho con nghe một cu chuyện đau lng, ch ni n khng phải l con ruột của ch, ch lượm n ở ngoi đống rc bệnh viện. Ch nui n tới chừng ny l để kiếm người bn lại. D Liễu cũng trả cho ch hai triệu chớ đu c t. Con nhn tệp tiền ch rt ra từ ti o, mặt n lạnh băng. Sng sau, ch Đời đưa con trở lại với d Liễu. Lc quay đi ch hỏi con Như, "N c nhn theo khng, con". Con Như ni khng. Ch ừ, nấc khan một tiếng rồi cất tiếng ca, "Nui con khn lớn khng mong g con nui lại mẹ...", sao m nghe nghẹn ngo như đang khc.

Con Như sợ rồi sẽ tới phin mnh. N cuống qut sống, cuống qut yu thương ch Đời. N ăn t, lấy đồ cũ ra mặc như thể chứng minh rằng nui n cũng khng tốn km g mấy. Ch Đời hiểu lng n, hay hn ln mi đầu kht nắng của n, lặng lẽ thở di. Lấy số tiền d Liễu cho, ch Đời đưa vợ vo bệnh viện. Bc sĩ ni vợ ch bệnh đ qu lu, khng c hy vọng chữa lnh, nhưng cứ ở lại điều trị một thời gian xem sao. Ch Đời m vợ vo lng, ngồi ngay chỗ băng đ đằng trước, ch nắn đi tay, rờ rẫm mi ln mặt vợ, biểu: "Mnh ở đy nghen, rng mau hết bệnh về nấu cơm cho ti ăn, ni chuyện với ti chơi. Hồi cưới mnh tới giờ, chưa khi no mnh ni cu no tử tế với ti, ti cũng buồn lắm". Vợ ch cười.

3. Cả gia đnh lang thang đ giờ chỉ cn hai người. Đm khuya trở giấc, ch Đời ko mền đắp cho con Như, v tnh đi tay ch quệt trng hai hng nước mắt. Ch biết n thức, ch hỏi "Sao vậy, con đau bụng hả?". N tức tưởi, "By giờ chỉ cn c mnh con, ba đừng bắt con đi đu hết, để con dẫn đường cho ba, mua thuốc cho ba uống, phụ bn v số, nghen ba". Ch ừ, bỏ con đi đu by giờ.

Ch thường vng qua chợ Bch Ha, ch khng ht, khng dừng lại bn, chỉ ku con Như tỏ mắt nhn con coi bữa nay n mặc o mu g, mập ốm ra lm sao, tc di bao nhiu rồi. Đứa con gi lớn buồn b bảo, "em con mập lắm, trắng hơn hồi n cn ở nh mnh. N cắt tc tm, coi giống con trai lắm, n nhn thấy con m giả đ như khng thấy vậy, ba". Khng mặc đồ xanh ba mua ? Khng, lu rồi n khng mặc nữa. Ch nghe vừa mừng vừa đau. Vậy l n qun ch rồi, n yn lng bn người mẹ mới. Vậy l từ nay ch đ xa mi đứa con ny. Lụi hụi hết ma nắng, giọng ch tắt khn khẹt trong cổ họng, thậm ch khng thể cất lời rao. Ch đờn cho con Như ca, tiếng ca ngọng ngịu v non nớt lắm, v vọng cổ lun bị đứt giữa chừng. Tội nghiệp, con nhỏ khng c ti, ngy cn lạc giọng m ca nỗi g. Những lc ngồi bn con, nghe n ăn gi sống cho họng bớt khan, ch Đời muốn khc, thấy mnh bất lực trước bệnh tật. Ch bảo, "Thi, bỏ nghề, con".

Đ thấu gần hết ci khổ của kẻ ht rong, đ mỏi đi chn rng r, ch Đời bn cy đờn, ci loa với bộ bnh ắc quy. Ch xin cho con Như đi chạy bn, rửa chn ở qun hủ tiếu Nam Vang. Mới đầu n khng chịu, n ni ba ở nh một mnh khng được. Hồi đ ba buồn cn đờn lửng tửng chơi, by giờ đờn cũng khng cn. Nhưng rồi đến bữa cơm, n đổi , n khng thể để ch Đời quẹt kho quẹt vầy hoi. Một bữa trưa, n bưng t nước thịt c nhng nắm rau chạy về, ch Đời rầy n lm vậy chi, ng b chủ chắc khng thch, n cười, ch thm Sảnh biểu con đem về cho ba đ. Người ta thương con lắm. Ch Đời bảo, cuộc đời ny, thiệt nhiều người tốt.

Một bữa trưa, ch Đời bắt n ngồi lu với ch thm một cht nữa. Ch lấy lược ra chải đầu cho n, tc n đ di chấm thắt lưng. Ch ni, khng biết chừng n mười tm hai mươi tuổi tc di cỡ no hen. Con Như cười, chừng đ cho ba chải đầu, thắt bm cho con mệt lun. Ch Đời bảo, từ đy tới đ cn lu. Rồi ch than, sao m ch nhớ vợ với con qu chừng. Con Như bần thần, "Hồi đ, nh mnh vui biết bao nhiu hn, ba".

Ừ, vui. Trưa vầy, nếu khng ở bn hng chợ th cả nh ch cũng tụm lại bn một gốc cy no đ c bng mt, nghỉ chn, ăn cơm. Hai đứa con nhỏ của ch bữa no cũng khng chịu ngủ lấy sức m mải m bng thun. Mở miệng ra rầy, con nịnh, "để con nhổ tc bạc cho ba". N ni đầu ba bạc nhiều lắm, rồi đặt sợi tc ln bn tay ch, trời ơi, sợi tc mỏng tanh, nhẹ te vầy m n cũng thấy, con mắt n sng gh. Rồi ch nhớ tới người vợ hay tựa đầu vo vai ch ngủ kh, trong trẻo, v tư như trẻ con. Tự dưng ch Đời thm được sống lại những buổi trưa ấy, những buổi trưa đ xa rồi, đ xa mất rồi. Ch biểu, "Mai con chạy ra chợ Bch Ha, hỏi d Liễu cho con về, ba gặp một cht, sao... ba nhớ n qu h". Nhưng con đu cn ở chỗ d Liễu nữa, d ni n đi rồi. Con Như tưởng d giấu, cứ theo năn nỉ hoi, "tội nghiệp ba con m, d, cho n về một cht thi rồi mai mốt con khng lại xin d nữa". D Liễu vốn l người nhn hậu, d chỉ biết nắm tay n m khc rng.

L thật. Con đ bỏ nh đi bụi đời l thật. N đi v lu rồi m khng được nhn thấy người cha tội nghiệp ấy dắt chị n lặng lẽ qua chợ. Nghĩa l ba n đ khng cn thương nhớ nữa. Vậy th ở lại lm g? Con Như quay về, n phải dừng lại rất lu, n khng biết phải ni thế no cho ch Đời đừng đau xt. N ngập ngừng đứng chỗ ci hng ba đầy ru ướt, chợt n nghe tiếng ht, trời ơi, l tiếng ht của m n. "Ầu ơ. Đường di ngựa chạy biệt tăm. Ơ... Phải duyn chồng vợ ngn năm cũng chờ". Con Như mừng rỡ x cửa bước vo, m n đưa tay ln miệng ra hiệu im lặng, rồi th tho:

- Đừng la lớn. Mệt rồi. Ngủ đi.

Con Như chạy lại m m n, n nghĩ chắc ch Đời giả bộ đy, trng con thấy mồ m khng chịu dậy. N chọc lt v mấy ci xương sườn của ch, nhưng chọc mi, chọc mi, ch khng bao giờ thức nữa.

4. Lm g c chuyện đời như ?

Nguồn: Bo Bnh Định