Phan Ba's Blog

Quyền lực thứ tư: Tôi chỉ không đau đớn khi tôi viết (phần 2)

Thế thì trách nhiệm của truyển thông là gì, và anh định nghĩa trách nhiệm của mình ra sao? Anh suy nghĩ tương đối lâu. Rồi anh nói: “Tôi ở Nam Ấn Độ năm 2002, khi dịch hạch bùng phát trong thành phố Surat hai triệu dân. Tất nhiên là truyền thông Ấn Độ đã tường thuật thật tận tường về việc này, ồn áo như có báo động, cái chỉ dẫn tới việc 600.000 con người hoảng sợ chạy trốn ra khỏi Sursat. Họ sợ đến dựng tóc gáy, họ giật sập rào cản đường và chiếm những đoàn tàu có canh gác. Bằng cách đó, dịch hạch đã lan truyền khắp Ấn Độ. Tại những trận dịch hay những mối nguy hiểm khác, báo chí giống như dầu được đổ vào lửa. Cả tại khủng hoảng tài chính và khủng hoảng kinh tế, cách làm báo điều tra giải thích phản tác dụng nhiều hơn. Khi người dân đọc mỗi ngày, rằng tình hình tiền bạc và ngân hàng xấu tới như thế thì tiêu dùng sẽ chấm dứt. Ở đó, giới truyền thông thật ra chỉ là cái tăng cường vấn đề. Ở đó thì người ta có thể chứng tỏ mình có trách nhiệm, nếu như người ta không tường thuật về việc đó. Nhưng điều đó thì hẳn là đòi hỏi quá nhiều.” Read more…

Quyền lực thứ tư: Tôi chỉ không đau đớn khi tôi viết (phần 1)

Helge Timmerberg là một trong những nhà báo tác giả bị tranh cãi nhiều nhất, nhưng cũng là một trong những người thành công nhất. Trong những bài phóng sự thẳng thắn đến mức không thương xót, mang tính phiêu lưu mạo hiểm của anh mà trong đó anh sử dụng lối nhìn  hài hước cũng như bi kịch, anh hoặc là được yêu thích hoặc là bị căm ghét, không có gì ở giữa đó. Đối với người này thì anh là một người kể chuyện thiên tài, đối với những người khác thì là một tên lang băm kiêu ngạo, người phớt lờ tất cả các luật lệ về hình thức và nội dung của ngành này với sự ngạo mạn chưa từng thấy. Tất nhiên là lời buộc tội này không phải là do độc giả của anh đưa ra, mà là do các công nhân truyền thông đưa ra, những người trước lực mạnh các bài viết của anh, những cái chỉ nhắm tới con tim chứ không nhắm tới trí óc, cảm thấy mình không đủ khả năng trong lúc biên tập lại. Nhất là khi họ chẳng có cơ hội nào trong lúc xử lý cả, vì hầu như không có ai canh giữ những dòng ý tưởng đã tuôn trào ra của mình một cách nghiêm ngặt như Helge Timmerberg. Read more…

Quyền lực thứ tư: Đâu là tinh thần cho một bước ngoặc triệt để? (hết)

Trong lưu trữ của tôi vẫn còn một vài số Stern từ những năm tám mươi mà trong các số báo đó các vấn đề về rác thải, ô nhiễm không khí, đốn cây của những khu rừng  mưa được ghi nhận lại trên những loạt ảnh hai mươi trang. Klaus Liedtke hít thở thật sâu. “Đó chính là nhãn hiệu của chúng tôi thời đó.”, anh nói. “Lúc đó, chúng tôi đã kịp thời đặt ngón tay vào đúng vết thương và đã góp phần giúp tạo ra một nhận thức đã làm thay đổi chính trị. Nhìn như thế thì người ta được phép yêu cầu thỉnh thoảng phải đi trước sự việc, ngay cả khi điều đó không lập tức dẫn đến những con số phát hành hay tỷ lệ người xem cao hơn. Nhưng để làm điều đó thì người ta cần những tổng biên tập dũng cảm, bằng cảm giác mà nhận ra được là toàn bộ sự việc sẽ lăn đi theo hướng nào. Và rồi tất nhiên là người ta cần tới những giám đốc nhà xuất bản cùng làm chứ không ngáng chân tổng biên tập theo kiểu: Cái gì thế này? Khắp nơi trong giới xuất bản đều có những người không có mối quan tâm nào khác ngoài tỷ số lợi nhuận trên doanh thu, ngoài báo cáo của quý sắp tới. Hy vọng của tôi là nhận thức sinh thái trong truyền thông tăng lên nhanh hơn là sự khai thác cướp bóc tài nguyên. Nhưng tôi không còn chắc chắn nữa. Không có ở đâu là trở nên tốt hơn cả. Phát hoang rừng mưa tiếp tục diễn ra không bị kìm hãm, các đại dương của chúng ta bị đánh cá quá mức, và không có vẻ là chúng ta sẽ kiểm soát được việc thải CO₂. Theo những gì mà chúng ta hiện nay biết được thì hẳn là chúng ta không thể giới hạn sự biến đổi khí hậu ở mức chỉ tăng thêm hai độ Celcius, vẫn còn có thể chịu đựng được. Chúng ta đã thua trận đánh này rồi.” Read more…

Quyền lực thứ tư: Đâu là tinh thần cho một bước ngoặc triệt để? (phần 1)

Vâng, là như thế đó. Kinh doanh truyền thông trước hết là một cuộc kinh doanh. Tại sao một nhà xuất bản lại phải được lãnh đạo khác với một nhà máy sản xuất đinh vít, ngay cả khi người ta xoay những con ốc vít điều chỉnh xã hội của chúng ta ở trong đó? Ban giám đốc không quan tâm tới điều đó.

Klaus Liedtke mô tả tình trạng hiện giờ trên thị trường báo chí Đức đại khái là như vậy. Nhưng sự xuôi tay phó mặc cho định mệnh toát ra từ lần phân tích giới truyền thông đó đánh lừa. Người đàn ông này đang sôi sục. “Và nếu như biết rằng ngày mai là tận thế thì hôm nay tôi vẫn còn trồng một cây táo nhỏ.” Hầu như không ai tâm niệm câu nói này một cách nghiêm trang như anh. Nhưng việc này hãy nói sau. Read more…