[Ga: een map omhoog, voorpagina]

Nhật ký sau giải phóng (8)

Ủy ban Quân quản ra mắt

07/05/1975

Hôm nay, Ủy ban Quân quản (UBQQ) của thành phố Hồ Chí Minh đã được giới thiệu công khai. Trước sau vẫn là một chính quyền quân đội thay vì một chính phủ dân sự, và không ai biết rằng họ nói chung là ở đâu.

Tất cả các hiệp hội công cộng, trường học, đại học và cơ quan nhà nước đều được kêu gọi hãy tham gia cuộc biểu tình vào tám giờ sáng. Hàng chục ngàn người đã tụ hợp lại trước dinh Độc Lập, bây giờ là nơi ở của chính quyền quân đội. Tôi xem cuộc hội họp đó qua truyền hình vào buổi tối: hàng ngàn biểu ngữ và hình ảnh của người anh hùng dân tộc Hồ Chí Minh. Người sếp của UBQQ đọc một bài diễn văn nửa giờ. Đó là Trung tướng Trần Văn Trà, người sếp quân đội của chiến dịch Tết Mậu Thân, là một người miền Nam, cũng trong bộ quân phục xanh đặc trưng với chiếc nói cối xanh. Trên đường phố thì thật là khó mà phân biệt được liệu một người lính thuộc quân đội chính quy Bắc Việt hay thuộc Mặt trận Dân tộc Giải phóng của Nam Việt Nam. Ở trên màn hình, nơi mà người ta phải cho rằng đó là những hình ảnh đã được kiểm duyệt, lần tuyên bố này trông có vẻ hơi mệt mỏi. Tướng Trà không phải là một nhân vật có sức thu hút. Ông đọc bài diễn văn của ông. Người dân thường chỉ vỗ tay khi những người trong quân đội khác trên ban công bắt đầu vỗ tay. Người ta cũng nói rằng một vài hiệp hội đã bị bắt buộc phải tham gia. Tôi không thể xác nhận điều này. Thế nào đi nữa thì các sinh viên của chúng tôi cũng không tham dự mà làm việc ở trong Trung Tâm.

Victory Celebration in Saigon May 1975

Chào mừng chiến thắng ở Sài Gòn, tháng Năm 1975

Đọc tiếp

Nhật ký sau giải phóng (7)

Sài Gòn không có chính phủ hiển thị

06/05/1975

Người ta thất nghiệp ở trong Bộ Y tế. Các cán bộ phải có mặt đúng giờ ở nơi làm việc. Nhưng vì vẫn còn chưa có bộ trưởng và thiếu các hướng dẫn về chính sách y tế nên họ ngồi ở cạnh những cái bàn làm việc đã được dọn dẹp sạch sẽ của họ, hay đứng ở ngoài hành lang và nói chuyện phiếm. Mong muốn của chúng tôi, muốn biết cụ thể hơn về tương lai của terre des hommes, không được toại nguyện. Bà nữ Bộ trưởng vài tuần nữa mới có thể có mặt ở đây và trao đổi.

Hơi thất vọng, rằng người ta đã làm cách mạng, nhưng cho tới nay thì chưa có gì cụ thể xảy ra cả. Tất cả đều diễn ra như thể không có một cấp thẩm quyền trung tâm. Cuộc sống cũ cứ tiếp tục theo một cách nào đó, dưới những điều kiện khó khăn hơn. Chợ đen trong con hẻm nhỏ trước Trung Tâm của chúng tôi hoạt động mạnh cho tới mức hồi sáng nay, xe của chúng tôi hầu như không thể đi xuyên qua được. Giá xăng tăng vô tận vì không còn có nguồn cung cấp nữa. Bánh mì và các loại thực phẩm khác cũng vậy. Vẫn còn hôi của. Nếu như người của Mặt trận Giải phóng bắt được quả tang ai đó thì có quyền xử theo cách của tòa án quân sự. Maria thuật lại rằng một em trai 15 tuổi đã bị bắn chết ngay tại chỗ theo cách này và rồi bị treo lên trên một cột điện để răn đe. Khi người mẹ muốn tháo xác con của mình xuống và mang đi chôn cất thì các lực lượng cách mạng đã không cho phép. Xác chết phải treo ở đó vài ngày.

Saigon In Vietnam In May, 1975 -

Bán xăng lậu, Sài Gòn, tháng Năm 1975

Đọc tiếp

Trung Quốc cảnh cáo máy bay Mỹ ở Trường Sa

“Đây là Hải Quân Trung Quốc, các anh hãy cút đi!”

Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng của họ trên biển và đã đổ lấp biển tạo thành nhiều hòn đảo mới. Những hòn đảo này được canh giữ nghiêm ngặt cho tới đâu, điều này được một vụ việc chứng minh: Qua vô tuyến, một chiếc máy bay quân sự Mỹ được cảnh báo hết sức rõ ràng trước khi tiếp cận.

Bức hình do Quân đội Philippines công bố cho thấy nhiều cấu trúc đang được Trung Quốc xây dựng tại quần đảo đang có tranh chấp. Hình: REUTERS/ Armed Forces of the Philippines

Bức hình do Quân đội Philippines công bố cho thấy nhiều cấu trúc đang được Trung Quốc xây dựng tại quần đảo đang có tranh chấp. Hình: REUTERS/ Armed Forces of the Philippines

Đọc tiếp

Nhật ký sau giải phóng (6)

Gặp các nhà báo nước ngoài trong Continental

04/05/1975

Lần đầu tiên sau giải phóng, hôm nay tôi cùng với Siriporn đi vào trung tâm Sài Gòn, cũng với ý định thực tế là muốn biết thêm được tin tức từ các nhà báo nước ngoài, những người sống hầu hết trong khách sạn Continental. Nhưng chúng tôi chỉ nhận được thêm ít thông tin từ các nhà báo. Những nhà báo tương đối thủ cựu thì rõ ràng là đang nghỉ ngơi và không làm gì cả, những người tương đối tiến bộ hơn lại rơi vào trong một sự cực đoan khiến tôi phải phát ngượng.

Đường Lê Lợi, Sài Gòn, tháng Năm 1975

Đường Lê Lợi, Sài Gòn, tháng Năm 1975

Chúng tôi thăm Dietrich Mummenday, thông tín viên châu Á của tờ “Thế Giới”, người đã ở tại Sài Gòn gần năm tuần rồi. Ông ấy đang ngồi cạnh bàn ăn sáng vào lúc 10 giờ 30, hết sức ngược lại với những lời khuyên dậy sớm mà chính phủ cách mạng lâm thời đã đưa ra cho người dân Việt Nam. Vì dường như ông là ký giả nhật báo Đức duy nhất ở Sài Gòn, ông đã làm việc cật lực trong những ngày vừa qua. Câu hỏi hành hạ ông nhiều nhất là không biết bài tường thuật cuối cùng của ông về lần giải phóng thành phố – đó là lúc trước cấm truyền tin tức hoàn toàn – có ra được nước ngoài hay không. Từ khi những chiếc máy điện báo ghi chữ câm lặng, ông đã rơi hoàn toàn vào trong sự lười biếng. Ông nói là ông cần phải nghỉ ngơi. Chúng tôi nói về những gì đã qua, về các trải nghiệm, điều vụn vặt của những ngày vừa qua. Ngoài ra thì Mummenday cười nhạo sự bận rộn sốt sắng của các nhà báo trẻ tuổi hơn, ví dụ như đi xe ra tới Long Thành để chụp hình. Đối với Mummenday thì tất cả mọi việc là đã xong rồi.

Ngồi đối diện là một nhiếp ảnh gia của tờ “Tấm Gương”. Ông ấy hài lòng nhìn những bức ảnh của ông ấy, những bức ảnh – như ông hãnh diện tường thuật lại – đã rất thành công mà không cần máy đo ánh sáng. Ông có một cuộn băng ghi âm lại lời tuyên bố từ dinh Độc Lập vào ngày giải phóng. Ông cảm nhận mình như một nhà cách mạng, nhưng rõ ràng là không nhận ra rằng giữa cuộc sống của ông và cuộc sống của những nhà cách mạng có nhiều khác biệt hơn là giữa các đối thủ giai cấp ở Việt Nam. Ông mặc một chiếc áo thun Polo với chiếc lá phong từ quốc kỳ của Canada mà ông đã gắn một huy hiệu Hồ Chí Minh ở trên đó. Ông đối xử với những người bồi bàn như với những con lừa ngu ngốc, một biến thể Đức trẻ tuổi của những cách thức đối xử thực dân với người bản địa. Tất nhiên là ông ra vẻ kiêu căng, vì ông biết lịch sử thế giới sẽ đi về đâu, và ông có cảm giác rằng với “Tấm Gương”, ông ở về bên phía tốt đẹp hơn khi so với tờ “Thế Giới”.

Sau đó, Tiziano Terzani cũng tham gia, thông tín viên Đông Nam Á của tờ “Tấm Gương”, người đã nhận được nhiều tiếng tốt không những vì mới đây đã bị chính phủ Thiệu trục xuất ra khỏi nước do viết nhiều bài báo cực đoan, mà cũng vì “nét đẹp Playboy” ở tuổi già của ông, Tôi đã quen biết ông từ trước, từ một chuyến đi thăm Trung Tâm, và trong lúc đó đã kính nể cách hỏi của ông rất nhiều. Ông đang tổ chức một câu lạc bộ báo chí quốc tế để xin các nhà cách mạng cấp giấy phép hoạt động.

Sài Gòn, tháng Năm 1975

Sài Gòn, tháng Năm 1975

Sắp tới đây, một chính phủ mới phải được thành lập, tôi cũng nghĩ như vậy, để đưa ra một chính sách rõ ràng. Hệ thống cũ đã có thể thích hợp được rất tốt: mãi dâm, ăn xin, trẻ bụi đời và trộm cắp lại nhiều lên, trước hết là ở gần khách sạn Continental.

Ít ra thì lãnh đạo của “Ủy ban Quân Quản” và thành viên của nó cũng đã được công bố, trong số đó cũng có bộ trưởng bộ kinh tế của Chính phủ Cách mạng Lâm thời. Hy vọng là đường lối kinh tế xã hội sẽ nhanh chóng rõ ràng hơn.

Hôm nay, chúng tôi đã gom lại tất cả những gì mà nhân viên Hieu của chúng tôi có thể mang theo trên chuyến đi trở về Đà Nẵng vào ngày mai của anh ấy: thuốc men, sữa và tiền, tất cả đều trong những lượng nhỏ. Nhưng ít ra thì xe đò đã hoạt động trở lại. Mười hai giờ cho tới Đà Nẵng, như trước đó, giá chính thức vẫn còn hơi cao: 13.000 đồng, khoảng 2,5$. Nhưng không phải là điều đáng để ngạc nhiên với giá xăng đang tăng lên. Chúng tôi hy vọng sẽ nhanh chóng nhận được tin từ anh ấy.

Truyền hình Việt Nam tiếp tục phát đi những cuốn phim về chiến tranh và giải phóng với nhiều cảnh bắn nhau và người chết, về sự tàn phá của người Mỹ và tranh biếm họa Nixon mà nước mắt của ông ấy biến thành máy bay ném bom B-52. Dáng vẻ quân sự này có hơi nhiều đối với tôi. Từ tối hôm nay, “Radio of Liberation” cũng phát bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Phong cách ở đây thì khác, vì Nam Việt Nam trình diễn mình ra nước ngoài. Bên cạnh tin tức là những bài ca cách mạng và nhạc truyền thống dân tộc. Thật đáng tiếc là những kỹ thuật viên trong đài phát thanh Sài Gòn vẫn còn chưa có khả năng điều khiển được các thiết bị.

Đọc những bài khác ở trang Nhật ký sau giải phóng

Phan Ba trích dịch từ “Nach der Befreiung –  Damit ihr wisst, dass das Leben weitergeht” (“Sau giải phóng – để các người biết rằng cuộc sống vẫn tiếp tục)

 

Nhật ký sau giải phóng (5)

Trong Ủy ban Hành chánh Phú Nhuận

03/05/1975

Một đặc tính mới có ảnh hưởng quyết định tới cuộc sống bắt đầu hiện dần ra ở Việt Nam. Điều này có thể thấy rõ ở trong ủy ban hành chánh của Phú Nhuận. Trước đây, tôi rất hiếm khi phải đến đây, để ghi nhận những thay đổi vào trong quyển sổ gia đình, để xác nhận chữ ký, v.v. Tôi chỉ miễn cưỡng đặt chân qua ngưỡng cửa, vì cơ sở hành chánh này đối với tôi đã trở thành hiện thân cho tệ quan liêu của Việt Nam. Luôn có một đoàn người chen chúc nhau trước các quầy và rồi được các nhân viên nhà nước mang vẻ chán nản gửi đi nơi khác. Các cô “thơ ký đánh máy” trẻ tuổi trong chiếc áo dài xinh đẹp hay cáu bẳn và hành hạ người dân, những người không biết gì nhiều về tất cả những quy định của nhà nước. Rồi phải có chữ ký của người phó quận. Người này trông có vẻ như đã trở nên rất khá giả nhở vào công việc của mình. Và tôi còn nhớ, vừa bực mình vừa buồn cười, rằng sau đó còn phải để cho đóng dấu vào các văn kiện nữa, những cái trước sau gì thì cũng đã có chữ ký rồi. Là người nước ngoài, tôi bình thản chấp nhận số phận của mình, số phận mà tôi đã tự lựa chọn nó – ngược với người dân Việt Nam.

Chợ Lớn, tháng Năm 1975. Hình: Herve GLOAGUEN/Gamma-Rapho via Getty Images

Chợ Lớn, tháng Năm 1975. Hình: Herve GLOAGUEN/Gamma-Rapho via Getty Images

Đọc tiếp

Nhật ký sau giải phóng (4)

Sau những vui mừng đầu tiên là nỗi lo lắng về tương lai

02/05/1975

Tin mới duy nhất, mà BBC có thể tường thuật từ Việt Nam do bị cấm đưa tin nói chung, là cuộc sống đã trở lại bình thường. Thật sự là như vậy, có nhiều cửa hàng mở cửa hơn là ngày hôm qua, trên đường phố có nhiều giao thông hơn và trong Trung Tâm của chúng tôi thì công việc vẫn được tiếp tục như thông thường, không ít thì nhiều.

Nhưng ít nhất thì có thể thấy rõ rằng chế độ mới được thành lập từ Mặt trận Dân tộc Giải phóng. Sài Gòn treo đầy cờ. Nhà nào cũng có cây cờ sao vàng trên nền đỏ – xanh, như chính phủ đã yêu cầu. Ai nắm quyền ở thành phố và điều này diễn ra như thế nào thì cho tới nay vẫn còn chưa rõ. Chính phủ Cách mạng Lâm thời dường như vẫn còn chưa có mặt trong thành phố. Một bộ chỉ huy quân sự trung tâm vẫn còn chưa được biết tới. Cả trong ủy ban hành chánh địa phương, những con người mới đó hầu như cũng không được biết tới. Chỉ đường phố là đầy xe của chế độ mới. Những người đàn ông mặc quân phục này rõ ràng là quân đội chính quy Bắc Việt. Những người không mặc đồng phục là người miền Nam có thiện cảm với MTGP, thế nhưng người ta không biết phải xếp họ vào đâu. Đối với nhiều người thì họ không khác gì hơn Nhân Dân Tự Vệ trước đây, chỉ khác với những người đó ở chỗ bây giờ họ mang dấu hiệu của MTGP và một cái băng đỏ trên khẩu súng.

Sài Gòn 1975

Sài Gòn 1975

Đọc tiếp

Nhật ký sau giải phóng (3)

Lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng trên Dinh Độc Lập

01/05/1975

Bắt đầu từ ngày hôm qua, lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng, một ngôi sao vàng trên nền đỏ xanh, đã bay trên dinh Độc Lập, nơi mà các tổng thống của chế độ cũ đã cư ngụ trong hai thập niên qua.

Cũng như không ai tin rằng nó sẽ diễn ra nhanh như vậy vào lúc cuộc tổng tấn công bắt đầu. Thế nhưng hệ thống cũ đã đổ sụp xuống như một ngôi nhà xếp bằng lá bài, sau khi các lãnh tụ chính trị và nhân viên thân cận của họ rời bỏ đất nước. Ngày cuối cùng, ngày 30 tháng Tư, là một ngày khắc nghiệt cho toàn Sài Gòn. Quy mô các trận đánh không lớn lắm, nhưng sự căng thẳng về tinh thần thì lên đến đỉnh điểm. Với quân đội cách mạng trước cửa ngõ thành phố, ông tổng thống mới nhậm chức thậm chí còn không có thời gian để bổ nhiệm nội các và thành lập chính phủ. Ông chỉ còn có thể tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Tin này được phát qua radio vào lúc trưa ngày 30 tháng Tư. Lúc đó nó còn chưa là “đầu hàng vô điều kiện”, mà là “ngưng bắn”. Thế nhưng người ta biết rõ rằng chẳng có gì để mà thương lượng cả.

Những giây phút cuối cùng của lá cờ vàng

Những giây phút cuối cùng của lá cờ vàng

Đọc tiếp

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 87 other followers